🧪 نام آزمایش Beta-2 Microglobulin
(بتا -۲ میکروگلوبولین - پروتئین سرمی و ادراری)
📌 توضیح کلی آزمایش
بتا-۲ میکروگلوبولین (B2M) یک پروتئین کوچک است که بهعنوان بخشی از کمپلکس HLA کلاس I روی سطح اکثر سلولهای هستهدار وجود دارد. این پروتئین بهطور مداوم در جریان خون آزاد میشود و توسط کلیهها دفع میگردد. آزمایش B2M معمولاً برای پایش عملکرد کلیه، بررسی بیماریهای لنفوپرولیفراتیو و ارزیابی شدت برخی سرطانها استفاده میشود.
📌 کاربردهای بالینی آزمایش
- بررسی عملکرد کلیه و تشخیص آسیب توبولی.
- پایش بیماران مبتلا به مولتیپل میلوما و لنفومها.
- ارزیابی شدت بیماریهای لنفوپرولیفراتیو و پیشآگهی سرطانها.
- بررسی بیماران با نقص ایمنی یا عفونتهای مزمن.
- کمک به افتراق بین بیماریهای کلیوی گلومرولی و توبولی.
⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش
- B2M بخشی از مولکولهای HLA کلاس I است که روی سطح سلولها قرار دارد.
- این پروتئین بهطور طبیعی وارد جریان خون میشود.
- در شرایط طبیعی، کلیهها B2M را فیلتر و بازجذب میکنند.
- در آسیب توبولی کلیه، سطح B2M در ادرار افزایش مییابد.
- در بیماریهای لنفوپرولیفراتیو، سطح B2M در خون افزایش مییابد.
🚨 علائم بالینی مرتبط با Beta-2 Microglobulin بالا
- نارسایی کلیه یا آسیب توبولی.
- علائم مولتیپل میلوما: درد استخوان، کمخونی، عفونتهای مکرر.
- علائم لنفوم: تب، تعریق شبانه، کاهش وزن.
- در بیماران با نقص ایمنی: عفونتهای شدید و مکرر.
🔬 آزمایشهای مکمل
- Serum Creatinine و BUN : بررسی عملکرد کلیه.
- Urinalysis : بررسی پروتئینوری و آسیب کلیوی.
- Electrophoresis : بررسی پروتئینهای غیرطبیعی در مولتیپل میلوما.
- Bone Marrow Biopsy : بررسی سلولهای غیرطبیعی در خون و مغز استخوان.
- Imaging (CT, MRI) : بررسی لنفومها و تومورها.
🧍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام
تشخیص سریع افزایش B2M حیاتی است، زیرا میتواند به افتراق بین بیماریهای کلیوی و هماتولوژیک کمک کند. همچنین در بیماران مبتلا به مولتیپل میلوما، سطح B2M یکی از شاخصهای پیشآگهی مهم است و میتواند مسیر درمان را تعیین کند.
⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام
- پیشرفت نارسایی کلیه به سمت دیالیز یا پیوند.
- پیشرفت مولتیپل میلوما به سمت شکست درمان و کاهش بقا.
- پیشرفت لنفومها به سمت مراحل پیشرفته و متاستاز.
- افزایش هزینههای درمانی و کاهش کیفیت زندگی.
🔺 عواملی که باعث مثبت کاذب میشوند
- عفونتهای مزمن.
- التهاب سیستمیک.
- بیماریهای خودایمنی.
- خطای آزمایشگاهی یا نمونهگیری نامناسب.
🔻 عواملی که باعث منفی کاذب میشوند
- مرحله اولیه بیماری.
- نقص ایمنی شدید.
- مشکلات فنی در آزمایش.
📚 منابع
- UpToDate
- Mayo Clinic – Beta-2 Microglobulin Testing Guidelines
- PubMed (B2M in Kidney and Hematologic Diseases)
- Harrison’s Principles of Internal Medicine
- WHO Cancer and Kidney Protocols
- Journal of Clinical Oncology