🧪 نام آزمایش :  HLA-B27

(Human Leukocyte Antigen – B27 Typing)

📌 توضیح کلی آزمایش

این آزمایش برای شناسایی آنتی‌ژن‌های لکوسیتی انسانی (HLA) کلاس I، زیرگروه B27 در خون انجام می‌شود. HLAها پروتئین‌هایی هستند که روی سطح سلول‌های بدن قرار دارند و نقش مهمی در پاسخ ایمنی، سازگاری بافتی و بیماری‌های خودایمنی ایفا می‌کنند. وجود HLA-B27  ارتباط قوی با گروهی از بیماری‌های روماتولوژیک دارد که به نام اسپوندیلوآرتروپاتی‌ها شناخته می‌شوند.

📌 کاربردهای بالینی آزمایش

• کمک به تشخیص اسپوندیلیت آنکیلوزان  (Ankylosing Spondylitis) .
• بررسی ارتباط با آرتریت رآکتیو  (Reactive Arthritis) .
• ارتباط با آرتریت پسوریاتیک و بیماری‌های التهابی روده همراه با آرتریت.
• بررسی استعداد ژنتیکی در بیماران با علائم درد و التهاب مفاصل.
• مطالعات اپیدمیولوژیک برای بررسی شیوع HLA-B27 در جمعیت‌های مختلف.
• کمک به تحقیقات ژنتیکی و ایمنی‌شناسی.

⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش

• HLA ها بخشی از سیستم ایمنی تطبیقی هستند و آنتی‌ژن‌های خارجی را به سلول‌های T ارائه می‌دهند.
• HLA-B27  یک آلل خاص از ژن‌های کلاس I است که در برخی افراد وجود دارد.
• وجود این آلل می‌تواند باعث افزایش حساسیت به بیماری‌های خودایمنی شود.
• مکانیسم دقیق ارتباط هنوز کاملاً شناخته نشده، اما فرضیه‌ها شامل اشتباه در ارائه آنتی‌ژن‌ها، تاخوردگی غیرطبیعی پروتئین، و تحریک پاسخ ایمنی نابجا هستند.
• آزمایش معمولاً با روش‌های PCR، SSP (Sequence-Specific Primers)، یا SBT (Sequencing-Based Typing) انجام می‌شود.

🚨 علائم بالینی مرتبط با HLA-B27 مثبت

• درد و خشکی کمر و ستون فقرات (ویژه اسپوندیلیت آنکیلوزان).
• التهاب مفاصل محیطی.
• التهاب چشم (یووئیت).
• علائم گوارشی در بیماری‌های التهابی روده.
• ضایعات پوستی در آرتریت پسوریاتیک.
• در افراد سالم: معمولاً بدون علامت، اما نشان‌دهنده استعداد ژنتیکی.

🔬 آزمایش‌های مکمل

• HLA Typing  کامل (Class I و II) :  بررسی سایر آلل‌ها برای سازگاری پیوند.
• Imaging (X-ray, MRI) :  بررسی تغییرات ستون فقرات و مفاصل ساکروایلیاک.
• ESR  و  CRP :  بررسی التهاب سیستمیک.
• CBC :  بررسی وضعیت عمومی.
• Autoantibody Tests :  افتراق از سایر بیماری‌های روماتولوژیک مانند لوپوس یا RA.

🧍‍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام

تشخیص وجود HLA-B27 در بیماران مشکوک به اسپوندیلوآرتروپاتی‌ها می‌تواند به افتراق سریع بیماری کمک کند و از تأخیر در درمان جلوگیری نماید. درمان زودهنگام با داروهای ضدالتهاب و بیولوژیک می‌تواند از پیشرفت بیماری و ناتوانی جلوگیری کند.

⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام

• پیشرفت اسپوندیلیت آنکیلوزان به سمت جوش خوردن ستون فقرات و کاهش شدید تحرک.
• افزایش خطر نابینایی ناشی از یووئیت درمان‌نشده.
• پیشرفت آرتریت به سمت تخریب مفصل.
• افزایش هزینه‌های درمانی و کاهش کیفیت زندگی.

🔺 عواملی که باعث مثبت کاذب می‌شوند

• خطای آزمایشگاهی در PCR یا تایپینگ.
• آلودگی نمونه  DNA .
• تداخل با سایر آلل‌های مشابه.

🔻 عواملی که باعث منفی کاذب می‌شوند

• کیفیت پایین DNA استخراج‌شده.
• نقص ایمنی یا مشکلات ژنتیکی نادر.
• خطای تکنیکی در روش‌های تایپینگ.

📚 منابع

• UpToDate
• Mayo Clinic – HLA Typing Guidelines
• PubMed (HLA-B27 and Spondyloarthropathies)
• Harrison’s Principles of Internal Medicine
• WHO HLA Typing Protocols
• Journal of Clinical Immunology