🧪 نام آزمایش : HLA-B8
(Human Leukocyte Antigen – B8 Typing)
📌 توضیح کلی آزمایش
این آزمایش برای شناسایی آنتیژنهای لکوسیتی انسانی (HLA) کلاس I، زیرگروه B8 در خون انجام میشود. HLA ها پروتئینهایی هستند که روی سطح سلولهای بدن قرار دارند و نقش مهمی در پاسخ ایمنی، سازگاری بافتی، و بیماریهای خودایمنی ایفا میکنند. وجود یا عدم وجود HLA-B8 میتواند با برخی بیماریها و شرایط بالینی مرتبط باشد.
📌 کاربردهای بالینی آزمایش
- بررسی ارتباط HLA-B8 با بیماریهای خودایمنی.
- ارتباط شناختهشده با بیماریهای سلیاک، میاستنی گراویس، هپاتیت خودایمنی و تیروئیدیت خودایمنی.
- بررسی سازگاری بافتی در پیوند اعضا.
- مطالعات اپیدمیولوژیک برای بررسی شیوع HLA-B8 در جمعیتهای مختلف.
- کمک به تحقیقات ژنتیکی و ایمنیشناسی.
⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش
- HLA ها بخشی از سیستم ایمنی تطبیقی هستند و آنتیژنهای خارجی را به سلولهای T ارائه میدهند.
- HLA-B8 یک آلل خاص از ژنهای کلاس I است که در برخی افراد وجود دارد.
- وجود این آلل میتواند باعث افزایش حساسیت به بیماریهای خودایمنی شود.
- آزمایش معمولاً با روشهای PCR، SSP (Sequence-Specific Primers)، یا SBT (Sequencing-Based Typing) انجام میشود.
- تایپینگ دقیق HLA برای پیوند عضو و بررسی استعداد بیماریهای خودایمنی حیاتی است.
🚨 علائم بالینی مرتبط با HLA-B8 مثبت
- افزایش خطر ابتلا به بیماری سلیاک : اسهال مزمن، کاهش وزن، سوءجذب.
- افزایش خطر ابتلا به میاستنی گراویس : ضعف عضلانی، افتادگی پلک، مشکلات بلع.
- ارتباط با هپاتیت خودایمنی: افزایش آنزیمهای کبدی، خستگی، یرقان.
- ارتباط با تیروئیدیت خودایمنی : هیپوتیروئیدی یا هیپرتیروئیدی.
- در افراد سالم: معمولاً بدون علامت، اما نشاندهنده استعداد ژنتیکی.
🔬 آزمایشهای مکمل
- HLA Typing کامل (Class I و II) : بررسی سایر آللها برای سازگاری پیوند.
- Serology و Autoantibody Tests : بررسی آنتیبادیهای خودایمنی (ANA، anti-TPO، anti-tTG).
- PCR برای ژنهای مرتبط : بررسی دقیقتر ژنتیک فرد.
- CBC و ESR/CRP : بررسی التهاب سیستمیک.
- Liver Function Tests : بررسی عملکرد کبد در هپاتیت خودایمنی.
🧍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام
تشخیص وجود HLA-B8 در بیماران مشکوک به بیماریهای خودایمنی میتواند به افتراق سریع بیماری کمک کند و از تأخیر در درمان جلوگیری نماید. همچنین در پیوند اعضا، شناسایی آللهای HLA برای جلوگیری از رد پیوند حیاتی است.
⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام
- تأخیر در تشخیص بیماری سلیاک و بروز سوءتغذیه شدید.
- تأخیر در تشخیص میاستنی گراویس و افزایش خطر بحران میاستنیک.
- پیشرفت هپاتیت خودایمنی به سمت سیروز یا نارسایی کبدی.
- عدم شناسایی استعداد ژنتیکی و بروز عوارض شدید خودایمنی.
- افزایش خطر رد پیوند در بیماران نیازمند پیوند عضو.
🔺 عواملی که باعث مثبت کاذب میشوند
- خطای آزمایشگاهی در PCR یا تایپینگ.
- آلودگی نمونه DNA .
- تداخل با سایر آللهای مشابه.
🔻 عواملی که باعث منفی کاذب میشوند
- کیفیت پایین DNA استخراجشده.
- نقص ایمنی یا مشکلات ژنتیکی نادر.
- خطای تکنیکی در روشهای تایپینگ.
📚 منابع
- UpToDate
- Mayo Clinic – HLA Typing Guidelines
- PubMed (HLA-B8 and Autoimmune Diseases)
- Harrison’s Principles of Internal Medicine
- WHO HLA Typing Protocols