🧪 نام آزمایش : HLA-B5
(Human Leukocyte Antigen – B5 Typing)
📌 توضیح کلی آزمایش
این آزمایش برای شناسایی آنتیژنهای لکوسیتی انسانی (HLA) کلاس I، زیرگروه B5 در خون انجام میشود . HLA ها پروتئینهایی هستند که روی سطح سلولهای بدن قرار دارند و نقش مهمی در پاسخ ایمنی، سازگاری بافتی و بیماریهای خودایمنی ایفا میکنند. وجود یا عدم وجود HLA-B5 میتواند با برخی بیماریها و شرایط بالینی مرتبط باشد.
📌 کاربردهای بالینی آزمایش
- بررسی ارتباط HLA-B5 با بیماریهای خودایمنی.
- کمک به تشخیص بیماری بهجت (Behçet’s disease) که ارتباط قوی با HLA-B5 دارد.
- بررسی سازگاری بافتی در پیوند اعضا.
- مطالعات اپیدمیولوژیک برای بررسی شیوع HLA-B5 در جمعیتهای مختلف.
- کمک به تحقیقات ژنتیکی و ایمنیشناسی.
⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش
- HLA ها بخشی از سیستم ایمنی تطبیقی هستند و آنتیژنهای خارجی را به سلولهای T ارائه میدهند.
- HLA-B5 یک آلل خاص از ژنهای کلاس I است که در برخی افراد وجود دارد.
- وجود این آلل میتواند باعث افزایش حساسیت به بیماریهای خودایمنی شود.
- آزمایش معمولاً با روشهای PCR، SSP (Sequence-Specific Primers)، یا SBT (Sequencing-Based Typing) انجام میشود.
🚨 علائم بالینی مرتبط با HLA-B5 مثبت
- افزایش خطر ابتلا به بیماری بهجت (Behçet’s disease) .
- علائم بهجت : زخمهای دهانی و تناسلی، التهاب چشم، ضایعات پوستی.
- در برخی جمعیتها : ارتباط با بیماریهای روماتولوژیک یا نورولوژیک.
- در افراد سالم : معمولاً بدون علامت، اما نشاندهنده استعداد ژنتیکی.
🔬 آزمایشهای مکمل
- HLA Typing کامل (Class I و II) : بررسی سایر آللها برای سازگاری پیوند.
- PCR برای ژنهای مرتبط : بررسی دقیقتر ژنتیک فرد.
- آزمایشهای بالینی بهجت : شامل معاینه چشم، پوست، و تست پاترژی.
- CBC و ESR/CRP : بررسی التهاب سیستمیک.
🧍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام
تشخیص وجود HLA-B5 در بیماران مشکوک به بهجت میتواند به افتراق سریع بیماری کمک کند و از تأخیر در درمان جلوگیری نماید. همچنین در پیوند اعضا، شناسایی آللهای HLA برای جلوگیری از رد پیوند حیاتی است.
⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام
- تأخیر در تشخیص بیماری بهجت و افزایش خطر نابینایی ناشی از التهاب چشم.
- عدم شناسایی استعداد ژنتیکی و بروز عوارض شدید خودایمنی.
- افزایش خطر رد پیوند در بیماران نیازمند پیوند عضو.
- هزینههای درمانی بالا و کاهش کیفیت زندگی.
🔺 عواملی که باعث مثبت کاذب میشوند
- خطای آزمایشگاهی در PCR یا تایپینگ.
- آلودگی نمونه DNA .
- تداخل با سایر آللهای مشابه.
🔻 عواملی که باعث منفی کاذب میشوند
- کیفیت پایین DNA استخراجشده.
- نقص ایمنی یا مشکلات ژنتیکی نادر.
- خطای تکنیکی در روشهای تایپینگ.
📚 منابع
- UpToDate
- Mayo Clinic – HLA Typing Guidelines
- PubMed (HLA-B5 and Behçet’s disease)
- Harrison’s Principles of Internal Medicine
- WHO HLA Typing Protocols
- Journal of Clinical Immunology