🧪 نام آزمایش/دارو : آزمایش سطح داروی Lamotrigine    در خون 

(لاموتریژین – داروی ضدصرع و تثبیت‌کننده خلق)

📌 توضیح کلی

لاموتریژین یک داروی ضدصرع و تثبیت‌کننده خلق است که در درمان صرع، اختلال دوقطبی، و برخی نوروپاتی‌ها استفاده می‌شود. این دارو با مهار کانال‌های سدیمی وابسته به ولتاژ و کاهش آزادسازی گلوتامات عمل می‌کند. در آزمایشگاه، گاهی سطح خونی آن اندازه‌گیری می‌شود تا از ایمنی و اثربخشی درمان اطمینان حاصل شود.

📌 کاربردهای بالینی

• کنترل تشنج‌های ژنرالیزه و پارشیال.
• درمان اختلال دوقطبی (پیشگیری از اپیزودهای افسردگی و شیدایی).
• درمان نوروپاتی‌های دردناک.
• استفاده در بیماران مقاوم به سایر داروهای ضدصرع.
• پایش سطح خونی برای جلوگیری از مسمومیت یا ناکارآمدی درمان.

⚙️ مکانیسم عمل

• مهار کانال‌های سدیمی وابسته به ولتاژ.
• کاهش آزادسازی گلوتامات و آسپارتات (نوروترانسمیترهای تحریکی).
• تثبیت غشای نورونی و کاهش تحریک‌پذیری.
• اثرات ضدصرع و تثبیت‌کننده خلق از همین مکانیسم ناشی می‌شوند.

🚨 علائم بالینی مرتبط با سطح خونی Lamotrigine

• سطح پایین : تشنج‌های کنترل‌نشده، بازگشت علائم دوقطبی.
• سطح بالا: تهوع، سرگیجه، دوبینی، آتاکسی.
• مسمومیت شدید : بثورات پوستی خطرناک (مانند سندرم استیونز-جانسون).

🔬 آزمایش‌های مکمل

• CBC :  بررسی عوارض خونی.
• LFTs :  بررسی عملکرد کبد.
• Renal Function Tests :  بررسی دفع دارو.
• Drug Level Monitoring :  بررسی سطح خونی لاموتریژین.

🧍‍♂️ ضرورت پایش زودهنگام

پایش سطح خونی لاموتریژین حیاتی است، زیرا می‌تواند از بروز عوارض شدید پوستی و عصبی جلوگیری کند. همچنین در بیماران دوقطبی، پایش دارو از بازگشت اپیزودهای افسردگی یا شیدایی جلوگیری می‌کند.

⏳ عوارض تشخیص یا پایش دیرهنگام

• افزایش خطر تشنج‌های مقاوم.
• بروز سندرم استیونز - جانسون یا نکروز اپیدرمی سمی.
• نوسانات شدید خلقی در بیماران دوقطبی.
• افزایش خطر بستری و مرگ‌ومیر.

🔺 عواملی که باعث مثبت کاذب یا خطا در سطح خونی می‌شوند

• تداخل دارویی با والپروات (افزایش سطح لاموتریژین).
• مصرف همزمان کاربامازپین یا فنی‌توئین (کاهش سطح لاموتریژین).
• خطای آزمایشگاهی یا نمونه‌گیری نامناسب.

🔻 عواملی که باعث منفی کاذب یا کاهش سطح می‌شوند

• مصرف داروهای القاکننده آنزیم‌های کبدی.
• دفع سریع در بیماران با عملکرد کلیوی بالا.
• عدم مصرف منظم دارو توسط بیمار.

📚 منابع

• UpToDate
• Mayo Clinic Drug Monographs
• PubMed (Lamotrigine Pharmacology)
• Harrison’s Principles of Internal Medicine
• WHO Essential Medicines List
• Journal of Clinical Psychopharmacology