🧪 نام آزمایش : آزمایش مونو اسپات (مرتبط با مونونوکلئوز عفونی)

(Monospot Test – Heterophile Antibody Test)

📌 توضیح کلی آزمایش

آزمایش مونو یا Monospot برای شناسایی آنتی‌بادی‌های هتروفیل در خون انجام می‌شود. این آنتی‌بادی‌ها در پاسخ به عفونت ویروس اپشتین – بار (EBV) تولید می‌شوند و نشانه‌ای از بیماری مونونوکلئوز عفونی (Infectious Mononucleosis) هستند. این آزمایش یک روش سریع و ساده برای تشخیص مونونوکلئوز است، اما حساسیت و ویژگی آن کامل نیست و در برخی موارد نیاز به آزمایش‌های تکمیلی دارد.

📌 کاربردهای بالینی آزمایش

• تشخیص مونونوکلئوز عفونی ناشی از  EBV .
• افتراق بین مونونوکلئوز و سایر عفونت‌های ویروسی یا باکتریایی.
• بررسی بیماران با علائم خستگی، تب، گلودرد و لنفادنوپاتی.
• کمک به تصمیم‌گیری درمانی و مدیریت بیماران جوان یا دانشجویان (که شیوع بالاتری دارند).

⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش

• ویروس EBV سلول‌های B را آلوده می‌کند و باعث تحریک سیستم ایمنی می‌شود.
• در پاسخ، بدن آنتی‌بادی‌های هتروفیل تولید می‌کند که می‌توانند با آنتی‌ژن‌های غیرمرتبط (مثل گلبول‌های قرمز حیوانات) واکنش دهند.
• آزمایش Monospot با استفاده از آگلوتیناسیون گلبول‌های قرمز حیوانی وجود این آنتی‌بادی‌ها را شناسایی می‌کند.
• مثبت شدن آزمایش معمولاً در هفته اول تا دوم بیماری دیده می‌شود.

🚨 علائم بالینی  مرتبط با  مونونوکلئوز عفونی ( Monospot  مثبت)

• تب و خستگی شدید.
• گلودرد و التهاب حلق.
• لنفادنوپاتی گردنی.
• بزرگی طحال یا کبد.
• بثورات پوستی در برخی بیماران.

🔬 آزمایش‌های مکمل

• EBV-specific antibodies (VCA IgM, VCA IgG, EBNA) :  برای تشخیص دقیق‌تر مرحله بیماری.
• CBC  :  بررسی لنفوسیتوز و وجود لنفوسیت‌های آتیپیک.
• LFTs (ALT, AST, Bilirubin) :  بررسی عملکرد کبد.
• CMV IgM/IgG :  افتراق از عفونت‌های مشابه.
• Strep throat test :  افتراق از عفونت استرپتوکوکی  باکتریایی حلق.

🧍‍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام

تشخیص سریع مونونوکلئوز می‌تواند از اقدامات غیرضروری (مثل تجویز آنتی‌بیوتیک‌ها) جلوگیری کند و به مدیریت صحیح بیمار کمک کند. همچنین در بیماران با بزرگی طحال، تشخیص زودهنگام می‌تواند از خطر پارگی طحال جلوگیری کند.

⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام

• مصرف غیرضروری آنتی‌بیوتیک‌ها و بروز بثورات دارویی.
• افزایش خطر پارگی طحال در بیماران فعال.
• انتقال ویروس به اطرافیان.
• خستگی طولانی‌مدت و کاهش کیفیت زندگی.

🔺 عواملی که باعث مثبت کاذب می‌شوند

• سایر عفونت‌های ویروسی (CMV، HIV).
• برخی بیماری‌های خودایمنی.

🔻 عواملی که باعث منفی کاذب می‌شوند

• انجام آزمایش خیلی زود پس از ابتلا (قبل از تولید آنتی‌بادی‌ها).
• کودکان خردسال (پاسخ ایمنی ضعیف‌تر).
• نقص ایمنی یا مصرف داروهای سرکوبگر ایمنی.

📚 منابع

• UpToDate
• Lab Tests Online
• Mayo Clinic
• PubMed
• Harrison’s Principles of Internal Medicine
• WHO EBV Guidelines
• CDC Mononucleosis Testing Protocols
• Journal of Clinical Virology