🧪 نام آزمایش : C-Peptide

         پپتید  C

📌 توضیح کلی آزمایش                               
پپتید  C  (C-Peptide) یک قطعه پروتئینی کوتاه است که در طی فرآیند تولید انسولین در سلول‌های بتای پانکراس ایجاد می‌شود. زمانی که پروانسولین (پیش‌ساز انسولین) به انسولین فعال تبدیل می‌شود، یک مولکول پپتید C نیز به عنوان محصول جانبی این فرآیند آزاد می‌شود. به همین دلیل، انسولین و پپتید C به مقدار مساوی (نسبت ۱ :۱) توسط پانکراس در جریان خون ترشح می‌شوند. برخلاف انسولین که به سرعت توسط کبد از خون پاکسازی می‌شود، پپتید C  نیمه‌عمر طولانی‌تری دارد و سطح آن در خون بازتابنده دقیق‌تری از میزان ترشح انسولین درون‌زا (تولید شده توسط خود بدن) است. اندازه‌گیری پپتید C در تشخیص افتراقی انواع دیابت، ارزیابی عملکرد سلول‌های بتا و بررسی علل هیپوگلیسمی کاربرد دارد .

📌 کاربردهای بالینی آزمایش

⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش
پپتید C فاقد فعالیت بیولوژیک شناخته شده است و صرفاً یک مارکر ترشح انسولین محسوب می‌شود. از آنجا که پپتید C عمدتاً توسط کلیه‌ها از خون پاکسازی می‌شود، سطح آن در بیماران مبتلا به نارسایی کلیوی می‌تواند افزایش یابد و باید با احتیاط تفسیر شود. آزمایش پپتید C معمولاً با روش‌های ایمونواسی روی نمونه سرم یا پلاسما انجام می‌شود. برای تشخیص انسولینوما، اغلب آزمایش تحمل ناشتایی (تا ۷۲ ساعت) با اندازه‌گیری همزمان قند خون، انسولین و پپتید C انجام می‌شود.

🚨 علائم بالینی مرتبط با سطح غیرطبیعی پپتید  C
علائم بالینی با علت زمینه‌ای مرتبط است :

🔬 آزمایش‌های مکمل

🧍‍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام
تشخیص زودهنگام علت زمینه‌ای از طریق اندازه‌گیری پپتید C حیاتی است. برای مثال، تشخیص زودهنگام انسولینوما (که معمولاً خوش‌خیم است) می‌تواند منجر به جراحی و درمان قطعی شود و از عوارض ناتوان‌کننده هیپوگلیسمی مکرر جلوگیری کند. همچنین، تشخیص دقیق نوع دیابت (با کمک پپتید C) برای انتخاب استراتژی درمانی صحیح (درمان با انسولین در نوع ۱ در مقابل داروهای خوراکی و اصلاح سبک زندگی در نوع ۲) اساسی است.

⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام

🔺 عواملی که باعث مثبت کاذب یا افزایش پپتید C می‌شوند

🔻 عواملی که باعث منفی یا کاهش پپتید C می‌شوند

📚 منابع