🧪 نام آزمایش : Fasting Insulin

       انسولین ناشتا

📌 توضیح کلی آزمایش
انسولین هورمونی است که توسط سلول‌های بتای جزایر لانگرهانس در لوزالمعده (پانکراس) تولید و ترشح می‌شود. وظیفه اصلی آن کاهش قند خون با تسهیل جذب گلوکز به درون سلول‌ها، مهار تولید گلوکز در کبد و تحریک ذخیره آن به شکل گلیکوژن است. آزمایش انسولین ناشتا، سطح این هورمون را در خون پس از حداقل ۸ ساعت ناشتایی اندازه‌گیری می‌کند. این آزمایش یک ابزار کلیدی برای ارزیابی عملکرد سلول‌های بتا، تشخیص علت هیپوگلیسمی (قند خون پایین) و مهم‌تر از همه، ارزیابی وجود مقاومت به انسولین است، وضعیتی که در آن سلول‌های بدن به انسولین پاسخ مناسبی نمی‌دهند و پانکراس مجبور به تولید انسولین بیشتری می‌شود .

📌 کاربردهای بالینی آزمایش

⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش
در یک فرد سالم و غیردیابتی با حساسیت طبیعی به انسولین، سطح انسولین ناشتا در پاسخ به قند خون ناشتای طبیعی، در یک محدوده پایه و مشخص قرار دارد. اگر فردی دچار مقاومت به انسولین باشد (به عنوان مثال، به دلیل چاقی یا ژنتیک)، سلول‌های کبد، عضله و چربی برای جذب گلوکز به انسولین بیشتری نیاز دارند. در نتیجه، پانکراس با تولید بیشتر انسولین (هیپرانسولینمی جبرانی) سعی در حفظ قند خون طبیعی دارد. بنابراین، در مقاومت به انسولین، سطح انسولین ناشتا بالا خواهد بود، حتی اگر قند خون ناشتا هنوز در محدوده طبیعی باشد . آزمایش انسولین معمولاً با روش‌های ایمونواسی (مانند الکتروکمی‌لومینسانس) روی نمونه سرم انجام می‌شود.

🚨 علائم بالینی مرتبط با سطح غیرطبیعی انسولین ناشتا

🔬 آزمایش‌های مکمل

🧍‍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام
تشخیص زودهنگام مقاومت به انسولین از طریق اندازه‌گیری انسولین ناشتا (و محاسبه  HOMA-IR) بسیار حیاتی است، زیرا این وضعیت سال‌ها قبل از افزایش قابل توجه قند خون و تشخیص دیابت نوع ۲ وجود دارد. شناسایی افراد در مرحله پیش‌دیابت یا مقاومت به انسولین، فرصتی طلایی برای مداخله در سبک زندگی (کاهش وزن، رژیم غذایی سالم، ورزش) است که می‌تواند از پیشرفت به دیابت نوع ۲ و عوارض قلبی-عروقی آن جلوگیری کند.

⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام
ادامه مقاومت به انسولین بدون تشخیص و درمان، منجر به تخلیه تدریجی سلول‌های بتای پانکراس و در نهایت بروز دیابت نوع ۲ آشکار می‌شود. عوارض دیابت نوع ۲ شامل تمام عوارض میکروواسکولار و ماکروواسکولار ذکر شده در بخش FBS است. همچنین، هیپرانسولینمی مزمن خود به عنوان یک عامل خطر مستقل برای بیماری‌های قلبی-عروقی و برخی سرطان‌ها مطرح است.

🔺 عواملی که باعث افزایش انسولین ناشتا می‌شوند

🔻 عواملی که باعث کاهش انسولین ناشتا می‌شوند

📚 منابع