🧪 نام آزمایش : Metanephrine (سرم یا ادرار ۲۴ ساعته)
متانفرین سرم یا ادرار
📌 توضیح کلی آزمایش
متانفرین یک متابولیت نورآدرنالین و اپینفرین است که توسط غدد فوق کلیوی (مدولای آدرنال) تولید میشود. این ماده در مسیر تجزیه کاتکولامینها نقش دارد و سطح آن در خون یا ادرار نشاندهنده فعالیت ترشحی تومورهای نورواندوکرین، مانند فئوکروموسیتوما است.
اندازهگیری متانفرین و نورمتانفرین، یکی از حساسترین و دقیقترین روشها برای تشخیص فئوکروموسیتوما و پاراگانگلیوما است.
📌 کاربردهای بالینی آزمایش
• تشخیص فئوکروموسیتوما و پاراگانگلیوما
• تشخیص فشار خون مقاوم یا ناپایدار
• پایش درمان جراحی یا دارویی تومورهای نورواندوکرین
• تشخیص سندرمهای ارثی همراه با تومورهای آدرنال (MEN2, NF1)
⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش
- نورآدرنالین و اپینفرین توسط آنزیمهای COMT و MAO به متانفرین و نورمتانفرین تبدیل میشوند.
- نمونه میتواند سرم یا ادرار ۲۴ ساعته باشد.
- افزایش سطح متانفرین و نورمتانفرین نشاندهنده ترشح خودکار یا بیش از حد کاتکولامینها است.
- نمونهگیری باید با رعایت شرایط خاص: خواب کافی، اجتناب از ورزش شدید و داروهای خاص انجام شود تا نتایج دقیق باشد.
🚨 علائم بالینی مرتبط با سطح غیرطبیعی Metanephrine/Normetanephrine
- فشار خون بالا، به خصوص ناپایدار یا مقاوم
- سردرد شدید، تعریق، تپش قلب
- اضطراب، لرزش، کاهش وزن غیرطبیعی
- علائم خطرناک ناشی از هیپرتانسیون شدید (حملات قلبی یا سکته مغزی)
🔬 آزمایشهای مکمل
• Plasma free metanephrines حساسترین روش
• 24-hour urine collection برای پایش دقیق ترشح
• کاتکولامینهای ادرار (VMA, Dopamine, Norepinephrine, Epinephrine)
• Imaging : CT, MRI، یا MIBG scan برای یافتن تومور
🧍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام
تشخیص به موقع افزایش متانفرین و نورمتانفرین میتواند از عوارض کشنده فشار خون بالا، سکته مغزی، حمله قلبی و نارسایی قلبی جلوگیری کند و امکان برنامهریزی جراحی و درمان دارویی مناسب را فراهم میکند.
⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام
• هیپرتانسیون شدید و عوارض قلبی-عروقی
• سکته مغزی و نارسایی ارگانها
• افزایش ریسک مرگ ناگهانی در بیماران مبتلا به فئوکروموسیتوما
🔺 عوامل افزایش کاذب Metanephrine/Normetanephrine
• استرس فیزیکی یا روانی شدید
• ورزش شدید قبل از نمونهگیری
• داروهای ضد افسردگی، برونکودیلاتورها، لیتیوم
• مصرف کافئین یا نیکوتین
🔻 عوامل کاهش کاذب Metanephrine/Normetanephrine
• نمونهگیری در حالت استراحت طولانی (در برخی شرایط نادر)
• خطاهای جمعآوری ادرار ۲۴ ساعته
📚 منابع
• Tietz Textbook of Clinical Chemistry
• UpToDate “Plasma and urine metanephrine testing for pheochromocytoma”
• Harrison’s Principles of Internal Medicine Adrenal Disorders
• Mayo Clinic Laboratories Metanephrine & Normetanephrine