🧪 نام آزمایش : ALT (SGPT)
آلانین آمینوترانسفراز
📌 توضیح کلی آزمایش
ALT یک آنزیم هپاتوسلولار است که عمدتاً در کبد وجود دارد و در متابولیسم آمینواسیدها نقش دارد. افزایش سطح ALT در خون معمولاً نشاندهنده آسیب سلولی کبدی است.
این آزمایش یکی از مهمترین شاخصهای عملکرد کبد است و اغلب همراه با AST ، ALP ، Bilirubin و دیگر آزمایشهای عملکرد کبد درخواست میشود.
📌 کاربردهای بالینی آزمایش
• تشخیص آسیب کبدی حاد یا مزمن:
هپاتیت ویروسی (A, B, C)
داروها یا سموم هپاتوتوکسیک
بیماریهای خودایمنی کبد
استئاتوهپاتیت غیرالکلی (NAFLD/NASH)
• پایش پیشرفت بیماری کبدی
• ارزیابی پاسخ به درمانهای دارویی یا هپاتیت
• غربالگری افراد در معرض خطر بیماری کبدی
⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش
- ALT در سیتوزول سلولهای هپاتوسیت قرار دارد و آسیب یا مرگ سلول باعث ترشح آن به خون میشود.
- سطح ALT نسبت به AST حساستر برای تشخیص آسیب کبدی اولیه است.
- افزایش ALT معمولاً با نسبت AST/ALT کمتر از 1 در آسیب حاد کبدی دیده میشود و در برخی بیماریها نسبت تغییر میکند.
- اندازهگیری با روشهای آنزیمی رنگسنجی انجام میشود.
🚨 علائم بالینی مرتبط با سطح غیرطبیعی ALT
- افزایش ALT :
خستگی، بیاشتهایی و تهوع
زردی (Jaundice)
درد و ناراحتی در ناحیه فوقانی شکم
در موارد شدید: علائم نارسایی کبد - سطح پایین ALT :
اغلب بیعلامت
ممکن است ناشی از کمبود ویتامین B6 یا کاهش جرم کبدی باشد
🔬 آزمایشهای مکمل
• AST (SGOT) و نسبت AST/ALT
• ALP و Bilirubin
• Albumin و PT (برای ارزیابی عملکرد سنتز پروتئین کبد)
• Viral hepatitis serology (HBV, HCV, HAV)
• Imaging (Ultrasound / FibroScan) در موارد مزمن
🧍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام
تشخیص زودهنگام افزایش ALT میتواند از پیشرفت بیماریهای کبدی مزمن، سیروز و نارسایی کبد جلوگیری کند و امکان درمان به موقع را فراهم نماید.
⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام
• پیشرفت هپاتیت مزمن و سیروز
• نارسایی کبدی و نیاز به پیوند
• افزایش ریسک سرطان کبد
• کاهش کیفیت زندگی ناشی از خستگی و اختلالات گوارشی
🔺 عوامل افزایش کاذب ALT
• داروهای هپاتوتوکسیک (استامینوفن، آمیودارون، متوترکسات)
• الکل و سموم محیطی
• چاقی و NAFLD/NASH
• ورزش شدید و آسیب عضلانی (میزان کمتر نسبت به AST)
🔻 عوامل کاهش کاذب ALT
• کمبود ویتامین B6
• کاهش جرم کبدی در سیروز پیشرفته
• سن بالا و کاهش فعالیت متابولیک
📚 منابع
• Tietz Textbook of Clinical Chemistry
• Nelson Textbook of Pediatrics Liver Function
• Harrison’s Principles of Internal Medicine Liver Disease
• UpToDate “ALT and AST Interpretation”
• Mayo Clinic Laboratories Alanine Aminotransferase(ALT)