🧪 نام آزمایش :  Uric Acid
       آزمایش اسید اوریک خون

📌 توضیح کلی آزمایش
اسید اوریک محصول نهایی متابولیسم پورین‌ها در بدن است که عمدتاً توسط کلیه‌ها دفع می‌شود. سطح اسید اوریک خون نشان‌دهنده تعادل بین تولید و دفع پورین‌ها است و شاخص مهمی برای تشخیص اختلالات متابولیک، کلیوی و مفصلی می‌باشد.

آزمایش اسید اوریک اغلب به‌صورت سرم یا پلاسما انجام می‌شود و می‌تواند برای تشخیص نقرس، سنگ‌های کلیوی و بیماری‌های متابولیک مورد استفاده قرار گیرد.

📌 کاربردهای بالینی آزمایش
• افزایش اسید اوریک  (Hyperuricemia) :
 
نقرس و التهاب مفصلی ناشی از رسوب کریستال‌های اورات
 نارسایی کلیوی مزمن یا کاهش دفع کلیوی
 رژیم غذایی پرپورین (گوشت قرمز، جگر، غذاهای دریایی)
 سندرم متابولیک و چاقی

• کاهش اسید اوریک  (Hypouricemia) :
 
افزایش دفع کلیوی (اختلالات Tubular)
 مصرف داروهای اوریکوزوریک (Probenecid)
 کمبود پورین یا سوءتغذیه

• پایش بیماران نقرس، CKD، بیماری‌های متابولیک و افراد تحت شیمی‌درمانی
• بررسی علت سنگ‌های کلیوی اورات
• ارزیابی ریسک بیماری‌های قلبی و متابولیک

⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش

🚨 علائم بالینی مرتبط با سطح غیرطبیعی اسید اوریک

🔬 آزمایش‌های مکمل
• BUN و Creatinine (برای ارزیابی عملکرد کلیه)
• Electrolytes (Na, K, Cl)
• Urine uric acid (برای بررسی علت هیپر اوریسمی)
• Imaging کلیه و مفاصل در صورت وجود سنگ یا نقرس
• فاکتورهای متابولیک (Glucose, Lipid profile)

🧍‍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام
تشخیص به موقع افزایش اسید اوریک می‌تواند از التهاب مفصلی، آسیب کلیه و سنگ‌های اورات جلوگیری کند و مدیریت رژیم غذایی و درمان دارویی مؤثرتر باشد.

⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام
• آسیب مفصلی مزمن و نقرس توفیقی
• سنگ‌های کلیوی و آسیب مزمن کلیه
• اختلالات متابولیک و قلبی - عروقی
• کاهش کیفیت زندگی ناشی از درد و محدودیت حرکتی

🔺 عوامل افزایش کاذب اسید اوریک
• رژیم غذایی پرپورین
• نارسایی کلیوی
• مصرف داروهای مدر یا داروهای خاص (مثل سایکلوسپورین)
• مصرف الکل

🔻 عوامل کاهش کاذب اسید اوریک
• سوءتغذیه و کمبود پورین
• افزایش دفع کلیوی (داروهای اوریکوزوریک)
• برخی بیماری‌های کبدی یا کلیوی
• حاملگی

📚 منابع
•  Tietz Textbook of Clinical Chemistry
•  Nelson Textbook of Pediatrics  Metabolic Disorders
•  Harrison’s Principles of Internal Medicine  Gout and Hyperuricemia
•  UpToDate  “Uric Acid Disorders”
•  Mayo Clinic Laboratories  Uric Acid, Serum