🧪 نام آزمایش  :  Creatinine
       آزمایش کراتینین خون

📌 توضیح کلی آزمایش
کراتینین یک محصول نهایی متابولیسم عضلانی است که به‌طور پیوسته از عضلات به خون وارد می‌شود و توسط کلیه‌ها دفع می‌شود. سطح کراتینین سرم یک شاخص حیاتی برای ارزیابی عملکرد کلیه‌ها و تخمین میزان فیلتراسیون گلومرولی (GFR) است.

اندازه‌گیری کراتینین اغلب بخشی از پنل عملکرد کلیه است و می‌تواند به‌تنهایی یا همراه با BUN  و eGFR درخواست شود.

📌 کاربردهای بالینی آزمایش
• ارزیابی عملکرد کلیه:
 
نارسایی حاد یا مزمن کلیه
 پیگیری بیماران با بیماری کلیوی
 پایش بیماران تحت درمان دارویی نفروتوکسیک

• محاسبه  eGFR :
 
برای تعیین میزان فیلتراسیون گلومرولی
 تصمیم‌گیری درباره دوز داروهای کلیوی

• تشخیص اختلالات متابولیک عضلانی:
 
رابدومیولیز و آسیب عضلانی شدید

• پایش بیماران ICU، پیوند کلیه یا با بیماری مزمن کلیوی

⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش

🚨 علائم بالینی مرتبط با سطح غیرطبیعی کراتینین

🔬 آزمایش‌های مکمل
• BUN  و eGFR (ارزیابی کامل عملکرد کلیه)
• Electrolytes  (Na, K, Cl)
• Urine creatinine  (برای محاسبه Clearance)
• Imaging  کلیه در موارد مشکوک به انسداد یا آسیب
• Cystatin C  (به‌عنوان مارکر جایگزین فیلتراسیون گلومرولی)

🧍‍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام
افزایش کراتینین می‌تواند نارسایی حاد کلیه، احتباس سموم و اختلالات متابولیک ایجاد کند. تشخیص و پیگیری به موقع، از پیشرفت بیماری کلیوی و نیاز به دیالیز جلوگیری می‌کند.

⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام
• پیشرفت نارسایی کلیه و نیاز به دیالیز
• احتباس مایعات و الکترولیت‌ها
• افزایش خطر قلبی - عروقی
• سمیت متابولیک و افزایش مرگ و میر

🔺 عوامل افزایش کاذب کراتینین
• مصرف زیاد گوشت یا مکمل‌های کراتین
• تخریب عضلانی شدید (رابدومیولیز)
• داروهای نفروتوکسیک

🔻 عوامل کاهش کاذب کراتینین
• کاهش توده عضلانی (سالمندان، سوءتغذیه)
• حاملگی (افزایش حجم پلاسمای سرم)
• برخی داروهای کاهنده کراتینین

📚 منابع
• Tietz Textbook of Clinical Chemistry
• Nelson Textbook of Pediatrics  Renal Function
• Harrison’s Principles of Internal Medicine  Kidney Disease
• UpToDate  “Creatinine and eGFR Interpretation”
• Mayo Clinic Laboratories  Creatinine, Serum