🧪 نام آزمایش : Reducing Substance (Urine)
بررسی مواد احیاکننده در ادرار
📌 توضیح کلی آزمایش
آزمایش Reducing Substance (Urine) یک آزمایش غربالگری کیفی است که برای شناسایی وجود قندها و سایر مواد احیاکننده در ادرار انجام میشود. این مواد قادرند یونهای مس دوظرفیتی را به مس یکظرفیتی کاهش دهند. این آزمایش بهویژه در نوزادان و کودکان برای بررسی اختلالات متابولیسم کربوهیدراتها، از جمله گالاکتوزمی و سایر قندهای غیرگلوکزی کاربرد دارد. این آزمایش جایگزین اندازهگیری اختصاصی گلوکز نیست و بیشتر نقش غربالگری دارد.
📌 کاربردهای بالینی آزمایش
• غربالگری گالاکتوزمی در نوزادان
• بررسی وجود قندهای غیرگلوکزی در ادرار
• افتراق گلوکزوری از سایر قندها
• بررسی علت اسهال مزمن و عدم رشد در کودکان
• کمک به تشخیص اختلالات جذب کربوهیدراتها
• بررسی خطاهای مادرزادی متابولیسم کربوهیدراتها
⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش
مواد احیاکننده شامل گالاکتوز، فروکتوز، لاکتوز، پنتوزها و برخی داروها هستند. در شرایط طبیعی، این مواد بهطور کامل متابولیزه شده و در ادرار دفع نمیشوند.
در اختلالات متابولیک (مانند کمبود آنزیم GALT در گالاکتوزمی)، قندها در خون تجمع یافته و از طریق کلیه دفع میشوند.
آزمایش معمولاً با محلول Benedict یا Clinitest انجام میشود که تغییر رنگ از آبی به سبز، زرد، نارنجی یا قرمز نشاندهنده نتیجه مثبت است.
🚨 علائم بالینی مرتبط با نتیجه مثبت
• نوزادان:
استفراغ
اسهال
عدم افزایش وزن
زردی طولکشیده
هپاتومگالی
• کودکان:
تأخیر رشد
نفخ و اسهال پس از مصرف شیر یا قندها
ضعف و بیحالی
🔬 آزمایشهای مکمل
• Glucose (Urine & Blood)
• Galactose (Blood / Urine)
• Galactose-1-phosphate uridyltransferase (GALT activity)
• Lactose tolerance test
• Stool reducing substances
• Blood Spot Tests (Newborn screening)
🧍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام
تشخیص سریع وجود مواد احیاکننده، بهویژه در نوزادان، امکان شناسایی زودهنگام بیماریهایی مانند گالاکتوزمی را فراهم میکند که در صورت عدم درمان میتوانند منجر به آسیب کبدی، سپسیس و عقبماندگی ذهنی شوند.
⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام
• نارسایی کبد
• سپسیس(بهویژه با E. coli در گالاکتوزمی)
• عقبماندگی ذهنی
• کاتاراکت
• مرگ نوزاد
🔺 عواملی که باعث مثبت کاذب میشوند
• مصرف ویتامین C
• داروها (سالیسیلاتها، سفالوسپورینها)
• پنتوزوری خوشخیم
• آلودگی نمونه
• ذخیرهسازی طولانی ادرار
🔻 عواملی که باعث منفی کاذب میشوند
• رقیق بودن ادرار
• مصرف کم قند پیش از نمونهگیری
• حساسیت پایین آزمایش
• انجام آزمایش روی ادرار کهنه
• مقدار کم ماده احیاکننده
📚 منابع
• Nelson Textbook of Pediatrics Inborn Errors of Metabolism
• Tietz Textbook of Clinical Chemistry
• UpToDate "Galactosemia"
• Mayo Clinic Laboratories
• Harper’s Illustrated Biochemistry