🧪 نام آزمایش  :  Aldosterone (Upright, Supine)   

 آلدوسترون (در حالت ایستاده و خوابیده)

📌 توضیح کلی آزمایش
آلدوسترون اصلی‌ترین و قوی‌ترین هورمون معدنی‌کورتیکوئید است که توسط زونا گلومرولوزا قشر غده فوق‌کلیه (آدرنال) تولید می‌شود. نقش اصلی آن تنظیم تعادل سدیم، پتاسیم و حجم خون از طریق اثر بر کلیه‌ها (افزایش بازجذب سدیم و دفع پتاسیم و هیدروژن) است. ترشح آلدوسترون عمدتاً تحت کنترل سیستم رنین-آنژیوتانسین-آلدوسترون (RAAS) و تا حدی توسط پتاسیم سرم و ACTH  تنظیم می‌شود. اندازه‌گیری سطح آلدوسترون در حالت‌های ایستاده (Upright) و خوابیده (Supine) به ارزیابی پاسخ فیزیولوژیک آلدوسترون به تغییر وضعیت کمک می‌کند و یک جزء ضروری در تشخیص و افتراق انواع هیپرآلدوسترونیسم (افزایش آلدوسترون)، به ویژه افتراق هیپرآلدوسترونیسم اولیه (مانند آدنوم آدرنال ترشح‌کننده آلدوسترون یا APA) از شکل‌های ثانویه است.

📌 کاربردهای بالینی آزمایش

⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش
در حالت طبیعی، ایستادن یا فعالیت بدنی باعث کاهش فشار perfusion کلیوی می‌شود که سیستم رنین-آنژیوتانسین را فعال کرده و سطح آلدوسترون را افزایش می‌دهد. نمونه‌گیری در دو حالت انجام می‌شود :

  1. خوابیده  (Supine)  :  بیمار باید حداقل ۱ ساعت (ترجیحاً شب تا صبح) در حالت درازکش کامل استراحت کند. نمونه خون در این حالت بین ۸-۱۰ صبح گرفته می‌شود.
  2. ایستاده  (Upright)  : سپس بیمار به مدت ۱-۲ ساعت (معمولاً ۲ ساعت) ایستاده یا نشسته فعال می‌ماند و نمونه دوم گرفته می‌شود.
    همزمان با آلدوسترون، رنین پلاسما (PRA) یا غلظت رنین پلاسما (PRC) و گاهی پتاسیم سرم نیز اندازه‌گیری می‌شود. نسبت آلدوسترون به رنین (ARR) یک ابزار غربالگری کلیدی است. آزمایش با رادیوایمونواسی (RIA) یا ایمونواسی کمی لومینسانس روی سرم یا پلاسما انجام می‌شود.

🚨 علائم بالینی مرتبط با سطح غیرطبیعی آلدوسترون

🔬 آزمایش‌های مکمل

🧍‍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام
تشخیص هیپرآلدوسترونیسم اولیه مهم است زیرا یک علت قابل درمان هیپرتانسیون است. درمان هدفمند (جراحی برای آدنوم یا داروهای آنتاگونیست آلدوسترون مانند اسپیرونولاکتون/اپلرنون برای هیپرپلازی) می‌تواند هیپرتانسیون را درمان یا بهبود بخشیده و از عوارض طولانی‌مدت فشارخون بالا و هیپوکالمی (مانند سکته مغزی، بیماری قلبی، آریتمی‌ها و آسیب کلیوی) جلوگیری کند.

⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام

🔺 عواملی که باعث مثبت کاذب یا افزایش سطح می‌شوند

🔻 عواملی که باعث منفی کاذب یا کاهش سطح می‌شوند

📚 منابع