🧪 نام آزمایش :  Prolactin

(PRL)  – پرولاکتین

📌 توضیح کلی آزمایش
پرولاکتین (PRL) یک هورمون پپتیدی است که عمدتاً توسط سلول‌های لاکتوتروپ هیپوفیز قدامی ترشح می‌شود. نقش اصلی آن تحریک و حفظ شیردهی (لاکتوژنز) پس از زایمان است. با این حال، پرولاکتین در هر دو جنس وجود دارد و وظایف گسترده‌تری از جمله تنظیم سیستم ایمنی، متابولیسم، رفتار و عملکرد تولیدمثلی دارد. سطح پرولاکتین به طور طبیعی در طول روز نوسان دارد (بالاترین سطح در طول خواب و بلافاصله پس از بیداری) و در پاسخ به استرس فیزیولوژیک، تحریک نوک پستان، مقاربت جنسی و ورزش افزایش می‌یابد. اندازه‌گیری سطح پرولاکتین در خون یک آزمایش کلیدی برای بررسی اختلالات قاعدگی، ناباروری، گالاکتوره (ترشح شیر از پستان) و عملکرد هیپوفیز است.

📌 کاربردهای بالینی آزمایش

⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش
ترشح پرولاکتین عمدتاً تحت تاثیر مهارکننده دوپامین از هیپوتالاموس قرار دارد. دوپامین ترشح پرولاکتین را مهار می‌کند. بنابراین، هر عاملی که ترشح یا انتقال دوپامین را مختل کند (مانند تومور هیپوفیز، برخی داروها) می‌تواند باعث افزایش پرولاکتین شود. هورمون‌های تحریک‌کننده مانند TRH نیز می‌توانند پرولاکتین را افزایش دهند. پرولاکتین به صورت ضربانی و با ریتم شبانه‌روزی ترشح می‌شود و سطح آن در استرس، بعد از غذا و در طول خواب افزایش می‌یابد. آزمایش معمولاً با روش‌های ایمونواسی (کمی لومینسانس، الایزا) روی نمونه سرم انجام می‌شود. نمونه‌گیری ترجیحاً در صبح و در حالت استراحت، 2-3 ساعت پس از بیداری انجام می‌شود.

🚨 علائم بالینی مرتبط با سطح غیرطبیعی پرولاکتین

🔬 آزمایش‌های مکمل

🧍‍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام
تشخیص و درمان به موقع هایپرپرولاکتینمی برای جلوگیری از عوارض دائمی مانند ناباروری، پوکی استخوان و از دست دادن بینایی حیاتی است. پرولاکتینوماها معمولاً با داروهای دوپامین‌آگونیست (مانند کابرگولین، بروموکریپتین) به خوبی کنترل می‌شوند و نیاز به جراحی را کاهش می‌دهند. تشخیص زودهنگام همچنین می‌تواند از پیشرفت تومور و فشار بر ساختارهای حیاتی مغز جلوگیری کند.

⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام

🔺 عواملی که باعث مثبت کاذب یا افزایش سطح فیزیولوژیک می‌شوند

🔻 عواملی که باعث کاهش سطح یا منفی کاذب نمی‌شوند، اما علل پاتولوژیک افزایش را رد می‌کنند :

📚 منابع