🧪 آزمایش : Dehydroepiandrosterone Sulfate (DHEA-S)  

  دهیدرواپی آندروسترون سولفات

📌 توضیح کلی آزمایش
دهیدرواپی آندروسترون سولفات (DHEA-S) یک هورمون استروئیدی آندروژنی ضعیف است که عمدتاً (بیش از ۹۰٪) توسط قشر فوق کلیه (آدرنال) و به مقدار کم توسط تخمدان‌ها و بیضه‌ها تولید می‌شود. این هورمون به شکل سولفاته (DHEA-S) در خون گردش می‌کند که نیمه‌عمر طولانی‌تری نسبت به شکل غیرسولفاته آن (DHEA) دارد و نوسانات روزانه کمتری نشان می‌دهد. اندازه‌گیری سطح DHEA-S به عنوان یک شاخص خاص و باثبات برای بررسی ترشح آندروژن از غده فوق کلیه استفاده می‌شود. این آزمایش نقش کلیدی در افتراق منبع تولید آندروژن (فوق کلیه در مقابل تخمدان - بیضه) در شرایط هیپرآندروژنیسم (افزایش هورمون‌های مردانه) دارد.

📌 کاربردهای بالینی آزمایش

⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش------------
DHEA-S  از DHEA (شکل غیرسولفاته) توسط آنزیم سولفوترانسفراز در غده فوق کلیوی تولید می‌شود. این هورمون یک پیش‌ساز مهم برای سنتز هورمون‌های جنسی قوی‌تر (تستوسترون و استرادیول) در بافت‌های محیطی است. ترشح آن عمدتاً تحت کنترل هورمون ACTH  از هیپوفیز است و بنابراین ریتم سیرکادین مشابه کورتیزول دارد (بالاترین سطح در صبح). با این حال، نوسانات روزانه آن به دلیل نیمه‌عمر طولانی (۸-۱۰ ساعت) کمتر است. سطح آن در مردان و زنان متفاوت است (در مردان بالاتر) و با افزایش سن به طور پیوسته کاهش می‌یابد. آزمایش معمولاً با روش ایمونواسی (مانند RIA، ELISA، کمی لومینسانس)روی نمونه سرم انجام می‌شود.

🚨 علائم بالینی مرتبط با سطح غیرطبیعی  DHEA-S

🔬 آزمایش‌های مکمل

🧍‍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام
تشخیص به‌موقع علت افزایش DHEA-S، به ویژه تشخیص زودهنگام تومورهای تولیدکننده آندروژن در فوق کلیه (که ممکن است بدخیم باشند) حیاتی است. در کودکان، تشخیص صحیح بلوغ زودرس از بلوغ زودرس واقعی، از مداخلات درمانی غیرضروری جلوگیری می‌کند. در زنان جوان، شناسایی منبع فوق کلیوی هیپرآندروژنیسم امکان درمان هدفمند (جراحی تومور یا درمان دارویی) را فراهم کرده و از پیشرفت علائم برگشت‌ناپذیر مردانه‌شدن و عوارض متابولیک جلوگیری می‌نماید.

⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام

🔺 عواملی که باعث مثبت کاذب یا افزایش سطح می‌شوند

🔻 عواملی که باعث منفی کاذب یا کاهش سطح می‌شوند

📚 منابع