🧪 نام آزمایش  :  HE4  و  ROMA Index

(Human Epididymis Protein 4 – Risk of Ovarian Malignancy Algorithm)

📌 توضیح کلی آزمایش

HE4  یک پروتئین سرمی است که به‌عنوان یک مارکر توموری شناخته می‌شود. این آنتی‌ژن عمدتاً توسط سلول‌های اپی‌تلیال تخمدان ترشح می‌شود و در خون بیماران مبتلا به سرطان تخمدان اپی‌تلیال افزایش می‌یابد.  ROMA Index  یک الگوریتم محاسباتی است که با استفاده از سطح HE4 و CA-125 و وضعیت یائسگی بیمار، خطر بدخیمی تخمدان را تخمین می‌زند.

📌 کاربردهای بالینی آزمایش

• تشخیص و پایش سرطان تخمدان اپی‌تلیال.
• افتراق بین توده‌های خوش‌خیم و بدخیم تخمدان.
• کمک به تصمیم‌گیری در مورد جراحی یا درمان.
• استفاده به‌عنوان مارکر مکمل در کنار  CA-125 .
• غربالگری بیماران پرخطر با سابقه خانوادگی سرطان تخمدان.

• HE4  یک پروتئین وابسته به اپی‌تلیوم است که در شرایط طبیعی سطح آن پایین است.
• در سرطان تخمدان، سلول‌های توموری مقدار بیشتری از HE4 ترشح می‌کنند.
• ROMA Index  با ترکیب  HE4، CA-125 و وضعیت یائسگی، احتمال بدخیمی را محاسبه می‌کند.
• آزمایش معمولاً با روش‌های Immunoassay (ELISA, Chemiluminescence) انجام می‌شود.

🚨 علائم بالینی مرتبط با HE4 و ROMA بالا

• وجود توده لگنی یا شکمی.
• درد یا فشار لگنی.
• نفخ یا افزایش حجم شکم.
• تغییر در عادات دفع یا ادرار.
• کاهش وزن و ضعف عمومی.

🔬 آزمایش‌های مکمل

• Ultrasound یا MRI :  بررسی توده‌های تخمدان یا لگن.
• CT Scan :  بررسی متاستازها.
• Biopsy :  نمونه‌برداری برای تشخیص قطعی سرطان.
• Other Tumor Markers (CA-125, CEA, CA-19-9) :  بررسی تکمیلی.
• PET Scan :  بررسی فعالیت متابولیک تومورها.

🧍‍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام

تشخیص سریع افزایش HE4 و ROMA حیاتی است، زیرا می‌تواند به تشخیص زودهنگام سرطان تخمدان کمک کند. درمان زودهنگام می‌تواند از پیشرفت بیماری و کاهش بقا جلوگیری کند.

⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام

• پیشرفت سرطان تخمدان به مراحل پیشرفته.
• افزایش خطر متاستاز به کبد، ریه، یا صفاق.
• افزایش مرگ‌ومیر.
• کاهش کیفیت زندگی بیماران.

🔺 عواملی که باعث مثبت کاذب می‌شوند

• بیماری‌های خوش‌خیم زنان (اندومتریوز، فیبروم).
• بیماری‌های ریوی یا کلیوی.
• التهاب لگنی یا عفونت.
• خطای آزمایشگاهی یا نمونه‌گیری نامناسب.

🔻 عواملی که باعث منفی کاذب می‌شوند

• مرحله خیلی اولیه سرطان تخمدان.
• تومورهای با ترشح کم  HE4 .
• مشکلات فنی در آزمایش.

📚 منابع

• UpToDate
• Mayo Clinic – HE4 and ROMA Testing Guidelines
• PubMed (HE4 and Ovarian Cancer)
• Harrison’s Principles of Internal Medicine
• WHO Ovarian Cancer Protocols
• Journal of Clinical Oncology