🩸 نارسایی حاد کلیه (AKI)
Acute Kidney Injury
📘 معرفی بیماری
نارسایی حاد کلیه (AKI) یک وضعیت بالینی جدی است که در آن عملکرد کلیه‌ها به‌طور ناگهانی و طی چند ساعت تا چند روز کاهش می‌یابد. این اختلال باعث تجمع مواد زائد و اختلال در تنظیم مایعات و الکترولیت‌ها می‌شود و می‌تواند تهدیدکننده زندگی باشد.
🌍 شیوع و اهمیت
- شایع در بیماران بستری به‌ویژه در بخش‌های مراقبت ویژه.
- میزان بروز در بیمارستان‌ها حدود ۱۰ تا ۲۰٪ بیماران بستری.
- اهمیت بالینی : یکی از عوامل اصلی مرگ‌ومیر بیمارستانی و افزایش خطر پیشرفت به نارسایی مزمن کلیه (CKD) .
⚠️ نشانه‌ها و علائم
- کاهش حجم ادرار (الیگوری یا آنوری).
- تورم اندام‌ها و صورت.
- تهوع، استفراغ و بی‌اشتهایی.
- خستگی و گیجی.
- افزایش فشار خون.
- در موارد شدید : علائم اورمی (اختلال هوشیاری، تشنج).
🩺 توضیح بالینی بیماری
در AKI ، کاهش ناگهانی عملکرد کلیه‌ها باعث اختلال در دفع مواد زائد (اوره، کراتینین) و تنظیم مایعات و الکترولیت‌ها می‌شود. این وضعیت می‌تواند ناشی از کاهش جریان خون کلیه (پره‌رنال)، آسیب مستقیم به بافت کلیه (رنال) یا انسداد مجاری ادراری (پست‌رنال) باشد.
🔬 علت‌های اصلی
- پره‌رنال : کاهش حجم خون (خون‌ریزی، دهیدراتاسیون، شوک).
- رنال : گلومرولونفریت، نکروز توبولی حاد، داروهای نفروتوکسیک.
- پست‌رنال : انسداد مجاری ادراری (سنگ، تومور، پروستات).
🛡️ راه‌های پیشگیری
- کنترل فشار خون و دیابت.
- اجتناب از مصرف داروهای نفروتوکسیک (NSAIDs، آمینوگلیکوزیدها).
- هیدراتاسیون مناسب در بیماران پرخطر.
- پایش عملکرد کلیه در بیماران بستری.
🔬 آزمایش‌ها و تشخیص
|
آزمایش
|
یافته‌ها
|
|
آزمایش خون
|
افزایش کراتینین و اوره
|
|
آزمایش ادرار
|
بررسی پروتئینوری، هماچوری، سدیم ادرار
|
|
سونوگرافی کلیه
|
بررسی انسداد یا تغییر اندازه کلیه
|
|
بیوپسی کلیه
|
در موارد مشکوک به آسیب رنال اولیه
|
💊 درمان
- درمان علت زمینه‌ای : اصلاح کم‌حجمی، درمان انسداد، قطع داروی نفروتوکسیک.
- درمان حمایتی : کنترل مایعات، الکترولیت‌ها و فشار خون.
- دیالیز : در موارد شدید یا اورمی.
- پایش مداوم : عملکرد کلیه و وضعیت بیمار.
⚠️ عوارض و آینده بیماری
- اورمی و نارسایی چند اندام.
- پیشرفت به نارسایی مزمن کلیه (CKD) .
- افزایش خطر مرگ‌ومیر بیمارستانی.
- پیش‌آگهی : وابسته به علت زمینه‌ای و شدت بیماری؛ در موارد خفیف قابل برگشت است.
📚 منابع علمی
- Mayo Clinic – Acute Kidney Injury
- UpToDate Clinical Database
- WHO Nephrology Guidelines