🎀 سرطان پستان
Breast Cancer
📘 توضیح کلی
سرطان پستان شایع‌ترین سرطان در زنان است و زمانی رخ می‌دهد که سلول‌های غیرطبیعی در بافت پستان شروع به رشد و تقسیم کنترل‌نشده می‌کنند. این سرطان می‌تواند در مجاری شیری یا لوبول‌ها (غدد تولیدکننده شیر) آغاز شود و در صورت عدم درمان به سایر بخش‌های بدن گسترش یابد.
🌍 همه‌گیرشناسی
- شایع‌ترین سرطان در زنان جهان؛ حدود ۱ نفر از هر ۸ زن در طول زندگی مبتلا می‌شود.
- دومین علت مرگ ناشی از سرطان در زنان پس از سرطان ریه.
- در ایران، سرطان پستان شایع‌ترین سرطان زنان است و معمولاً در سنین پایین‌تر نسبت به کشورهای غربی تشخیص داده می‌شود.
- عوامل خطر: سابقه خانوادگی، جهش‌های ژنتیکی (BRCA1, BRCA2)، سن بالا، هورمون‌درمانی طولانی‌مدت، چاقی، مصرف الکل.
⚠️ علائم بالینی
- وجود توده یا سفتی در پستان یا زیر بغل.
- تغییر شکل یا اندازه پستان.
- ترشح غیرطبیعی از نوک پستان (گاهی خونی).
- تغییرات پوستی (قرمزی، فرورفتگی، پوست پرتقالی).
- درد یا حساسیت غیرمعمول در پستان.
🧪 علت‌های بروز بیماری
- جهش‌های ژنتیکی (BRCA1, BRCA2, TP53) .
- عوامل هورمونی (افزایش طولانی‌مدت استروژن).
- سبک زندگی ناسالم (چاقی، مصرف الکل، کم‌تحرکی).
- سابقه خانوادگی و وراثت.
- افزایش سن.
🛡️ راه‌های پیشگیری
- غربالگری منظم با ماموگرافی.
- معاینه ماهانه پستان توسط خود فرد.
- سبک زندگی سالم (وزن مناسب، ورزش، رژیم غذایی متعادل).
- اجتناب از مصرف الکل و دخانیات.
- مشاوره ژنتیک در افراد پرخطر.
🔬 نحوه تشخیص بیماری و آزمایش های تشخیصی
|
نوع آزمایش
|
کاربرد
|
|
ماموگرافی
|
غربالگری و تشخیص زودهنگام
|
|
سونوگرافی
|
بررسی توده‌های مشکوک
|
|
MRI پستان
|
در افراد پرخطر یا موارد پیچیده
|
|
بیوپسی
|
تشخیص قطعی نوع سرطان
|
|
آزمایش های ژنتیک
|
بررسی جهش‌های BRCA
|
💊 درمان بیماری
- جراحی:
- لامپکتومی (برداشتن توده).
- ماستکتومی (برداشتن کامل پستان).
- رادیوتراپی : برای کاهش خطر عود.
- شیمی‌درمانی : قبل یا بعد از جراحی.
- هورمون‌تراپی : تاموکسیفن، مهارکننده‌های آروماتاز.
- درمان هدفمند : تراستوزوماب (Herceptin) برای HER2 مثبت.
- ایمونوتراپی : در موارد خاص.
⚠️ عوارض و پیش‌آگهی
- عود سرطان یا متاستاز به استخوان، کبد، ریه و مغز.
- عوارض درمان (ریزش مو، خستگی، تهوع).
- مشکلات روانی و اجتماعی (افسردگی، اضطراب).
- پیش‌آگهی : بستگی به مرحله بیماری دارد؛ تشخیص زودهنگام شانس بقا را به‌طور قابل توجهی افزایش می‌دهد.
📚 منابع اطلاعاتی
- World Health Organization – Breast Cancer
- Mayo Clinic – Breast Cancer
- UpToDate Clinical Database