🧔 سرطان پروستات

Prostate Cancer

📘 توضیح کلی

سرطان پروستات یکی از شایع‌ترین سرطان‌ها در مردان است و زمانی رخ می‌دهد که سلول‌های غیرطبیعی در غده پروستات شروع به رشد و تقسیم کنترل‌نشده می‌کنند. این سرطان معمولاً رشد آهسته دارد، اما برخی انواع آن می‌توانند تهاجمی باشند و به سایر بخش‌های بدن گسترش یابند.

🌍 همه‌گیرشناسی

• دومین سرطان شایع در مردان در جهان.
• بیش از ۱.۴ میلیون مورد جدید سالانه گزارش می‌شود.
• شیوع بیشتر در مردان بالای ۵۰ سال.
• در ایران نیز سرطان پروستات یکی از شایع‌ترین سرطان‌های مردان است.
• عوامل خطر : سن بالا، سابقه خانوادگی، جهش‌های ژنتیکی  (BRCA1, BRCA2) ، رژیم غذایی پرچرب، چاقی.

⚠️ علائم بالینی

• مشکلات ادراری (تکرر، جریان ضعیف، احساس تخلیه ناقص).
• خون در ادرار یا منی.
• درد لگن یا کمر.
• اختلال در عملکرد جنسی.
• در مراحل پیشرفته: متاستاز به استخوان (درد استخوانی).

🧪 علت‌های بروز بیماری

• جهش‌های ژنتیکی در سلول‌های پروستات.
• عوامل هورمونی (افزایش سطح آندروژن‌ها).
• سبک زندگی ناسالم (چاقی، رژیم غذایی پرچرب).
• سابقه خانوادگی سرطان پروستات.
• افزایش سن (مهم‌ترین عامل خطر).

🛡️ راه‌های پیشگیری

• رژیم غذایی سالم (کم‌چرب، غنی از سبزیجات و میوه‌ها).
• فعالیت بدنی منظم.
• حفظ وزن مناسب.
• غربالگری منظم در مردان بالای ۵۰ سال یا افراد پرخطر.
• اجتناب از دخانیات و الکل.

🔬 نحوه تشخیص بیماری و آزمایش های تشخیصی

نوع آزمایش	کاربرد
PSA  آنتی‌ژن اختصاصی پروستات	بررسی سطح خون برای غربالگری
معاینه دیجیتال رکتال (DRE)	بررسی اندازه و قوام پروستات
بیوپسی پروستات	تشخیص قطعی
MRI  و CT	بررسی وسعت بیماری
اسکن استخوان	بررسی متاستاز به استخوان

💊 درمان بیماری

• نظارت فعال  (Active Surveillance) :  در موارد کم‌خطر.
• جراحی:  پروستاتکتومی رادیکال.
• رادیوتراپی:  درمان موضعی یا پس از جراحی.
• هورمون‌تراپی  (ADT) :  کاهش سطح آندروژن‌ها.
• شیمی‌درمانی :  در موارد پیشرفته یا مقاوم.
• درمان هدفمند و ایمونوتراپی :  در بیماران خاص با جهش‌های ژنتیکی.

⚠️ عوارض و پیش‌آگهی

• بی‌اختیاری ادرار پس از جراحی.
• اختلال عملکرد جنسی.
• متاستاز به استخوان و اندام‌های دیگر.
• پیش‌آگهی : در مراحل اولیه بسیار خوب است؛ در مراحل پیشرفته بستگی به پاسخ درمان دارد.

📚 منابع اطلاعاتی

• American Cancer Society – Prostate Cancer
• Mayo Clinic – Prostate Cancer
• UpToDate Clinical Database