🍽️ بیماری رفلاکس معده

Gastroesophageal Reflux Disease -  (GERD)

📘 توضیح کلی

بیماری رفلاکس معده یا GERD زمانی رخ می‌دهد که اسید معده به‌طور مکرر به مری بازگردد. این برگشت اسید باعث تحریک و التهاب مخاط مری می‌شود و علائم شایع آن سوزش سر دل و بازگشت محتویات معده به دهان است. GERD یک بیماری مزمن است و در صورت عدم درمان می‌تواند منجر به عوارضی مانند مری بارت (تغییر بافت قسمت انتهایی مری)، تنگی مری یا سرطان مری شود.

🌍 همه‌گیرشناسی

• حدود ۲۰٪ بزرگسالان در کشورهای غربی علائم GERD دارند.
• شیوع در ایران نیز بالاست، به‌ویژه در شهرهای بزرگ.
• بیشتر در افراد بالای ۴۰ سال دیده می‌شود.
• عوامل خطر: چاقی، مصرف غذاهای چرب و تند، سیگار، الکل، بارداری.

⚠️ علائم بالینی

• سوزش سر دل (احساس سوزش پشت جناغ).
• بازگشت اسید یا غذا به دهان  (Regurgitation) .
• درد قفسه سینه شبیه آنژین.
• سرفه مزمن یا خشونت صدا.
• مشکل در بلع (دیسفاژی).
• بدتر شدن علائم هنگام دراز کشیدن یا پس از غذاهای سنگین.

🧪 علت‌های بروز بیماری

• ضعف یا شلی اسفنکتر تحتانی مری  (LES) .
• چاقی و افزایش فشار شکمی.
• فتق هیاتال (بیرون‌زدگی معده به قفسه سینه).
• مصرف غذاهای چرب، شکلات، قهوه، الکل.
• مصرف داروهایی مانند NSAIDs، کورتیکواستروئیدها، نیترات‌ها.

🛡️ راه‌های پیشگیری

• کاهش وزن و حفظ BMI مناسب.
• اجتناب از غذاهای محرک (چرب، تند، شکلات، قهوه).
• ترک سیگار و الکل.
• پرهیز از دراز کشیدن بلافاصله پس از غذا.
• بالا بردن سر تخت هنگام خواب.
• مصرف وعده‌های کوچک و متعدد به‌جای وعده‌های بزرگ.

🔬 نحوه تشخیص بیماری و آزمایش های تشخیصی

نوع آزمایش	کاربرد
آندوسکوپی	بررسی التهاب، زخم یا مری بارت
مانومتری مری	ارزیابی عملکرد اسفنکتر مری
Ph  متری ۲۴ ساعته	اندازه‌گیری میزان اسید برگشتی
عکس‌برداری با باریم	بررسی ساختار مری و معده
آزمایش‌های بالینی	تشخیص بر اساس علائم و پاسخ به درمان

💊 درمان بیماری

درمان شامل اصلاح سبک زندگی و داروهاست.

• اصلاح سبک زندگی:  کاهش وزن، رژیم غذایی مناسب، ترک سیگار و الکل.
• داروها:
  • مهارکننده‌های پمپ پروتون (PPI) مانند امپرازول، لانزوپرازول.
  • آنتاگونیست‌های H2 مانند رانیتیدین یا فاموتیدین.
  • آنتی‌اسیدها برای تسکین سریع علائم.
• روش‌های جراحی:
  • فوندوپلیکاسیون (تقویت اسفنکتر مری).
  • درمان فتق هیاتال در موارد شدید.

⚠️ عوارض و پیش‌آگهی

• مری بارت (تغییرات پیش‌سرطانی مخاط مری).
• تنگی مری.
• خونریزی یا زخم مری.
• افزایش خطر سرطان مری.
• پیش‌آگهی: با درمان مناسب، بیشتر بیماران کنترل می‌شوند اما نیاز به پیگیری طولانی‌مدت دارند.

📚 منابع اطلاعاتی

• American College of Gastroenterology – GERD
• Mayo Clinic – GERD
• UpToDate Clinical Database