🦋 پرکاری تیروئید (هیپرتیروئیدیسم)
Hyperthyroidism
📘 توضیح کلی
پرکاری تیروئید یا هیپرتیروئیدیسم وضعیتی است که در آن غده تیروئید بیش از حد هورمون‌های تیروئیدی T3) و (T4 تولید می‌کند. این هورمون‌ها متابولیسم بدن را تنظیم می‌کنند و افزایش آن‌ها باعث افزایش سرعت برخی عملکردهای بدن می‌شود.
این بیماری می‌تواند ناشی از گریوز (نوعی بیماری خودایمنی) ، گره‌های سمی تیروئید ، تیروئیدیت (التهاب غده تیروئید) یا مصرف بیش‌ازحد هورمون تیروئید باشد.
🌍 همه‌گیرشناسی
- شیوع بیشتر در زنان (۵ تا ۱۰ برابر مردان).
- شایع‌ترین علت : بیماری گریوز.
- در ایران، موارد ناشی از گریوز و گره‌های تیروئید بیشتر دیده می‌شوند.
- بیشترین سن بروز : ۲۰ تا ۴۰ سالگی.
⚠️ علائم بالینی
- کاهش وزن با وجود افزایش اشتها.
- تپش قلب و ضربان سریع.
- اضطراب، تحریک‌پذیری، بی‌خوابی.
- لرزش دست‌ها.
- تعریق زیاد و عدم تحمل گرما.
- بزرگ شدن تیروئید (گواتر).
- بیرون‌زدگی چشم‌ها در بیماری گریوز.
🧪 علت‌های بروز بیماری
- بیماری گریوز (خودایمنی).
- گره‌های سمی تیروئید.
- تیروئیدیت تحت‌حاد یا پس از زایمان.
- مصرف بیش‌ازحد هورمون تیروئید.
🛡️ راه‌های پیشگیری
- پایش عملکرد تیروئید در افراد پرخطر.
- انجام دادن آزمایش های دوره ای جهت تشخیص زودهنگام .
- اجتناب از مصرف خودسرانه داروهای تیروئیدی.
- درمان زودهنگام گره‌های تیروئید.
🔬 تشخیص
|
نوع آزمایش
|
کاربرد
|
|
TSH
|
کاهش شدید نشانه اصلی پرکاری تیروئید
|
|
T4 – T3 – FT4
|
افزایش سطح هورمون‌ها
|
|
آنتی‌بادی ضد گیرنده TSH
|
تشخیص بیماری گریوز
|
|
سونوگرافی یا اسکن تیروئید
|
بررسی اندازه و فعالیت غده
|
💊 درمان
- داروهای ضدتیروئید (متی مازول، پروپیل‌تیواوراسیل).
- ید رادیواکتیو برای تخریب سلول‌های تیروئید.
- جراحی تیروئید در موارد خاص.
- داروهای بتابلوکر برای کنترل علائم (تپش قلب، لرزش).
⚠️ عوارض و پیش‌آگهی
- فیبریلاسیون دهلیزی و نارسایی قلبی.
- بحران تیروتوکسیک (اورژانس تهدیدکننده حیات).
- پوکی استخوان.
- پیش‌آگهی : با درمان مناسب، قابل کنترل است.
📚 منابع اطلاعاتی
- American Thyroid Association – Hyperthyroidism
- Mayo Clinic – Hyperthyroidism
- UpToDate Clinical Database