خط ویژه:

آزمایشگاه پاتوبیولوژی و ژنتیک رصد

نام آزمایش :بررسی حساسیت دارویی باکتری مایکوباکتریوم ( عامل بیماری سل )– خط دوم

نام آزمایش   :بررسی حساسیت دارویی  باکتری مایکوباکتریوم         ( عامل بیماری سل )– خط دوم   

 (Mycobacterium Drug Susceptibility – Second Line)

توضیح کلی آزمایش

آزمایش بررسی حساسیت دارویی مایکوباکتریوم نسبت به داروهای خط دوم برای تعیین مقاومت در موارد سل مقاوم به دارو MDR-TB یا XDR-TB انجام می‌شود. این آزمایش در بیماران با شکست درمان، سابقه تماس با بیمار مقاوم یا فرم‌های منتشر و خارج‌ریوی سل اهمیت حیاتی دارد.

داروهای خط دوم شامل فلوروکینولون‌ها (مانند افلوکساسین، لووفلوکساسین)، آمینوگلیکوزیدها (مانند آمیکاسین، کانامایسین)، و داروهای خوراکی مانند اتیونامید، سیکلوسرین، و پازاسینامید هستند. بررسی حساسیت با روش‌های فنوتیپی یا مولکولی انجام می‌شود.

کاربردهای بالینی آزمایش

فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش

مقاومت به داروهای خط دوم معمولاً ناشی از جهش‌های ژنی در نقاط هدف داروها یا مکانیسم‌های پمپ‌های خروجی است. بررسی حساسیت دارویی به‌صورت فنوتیپی (رشد در حضور دارو) یا ژنوتیپی (شناسایی جهش‌ها) انجام می‌شود. روش‌های رایج شامل MGIT، Line Probe Assay و توالی‌یابی ژنی هستند.

در روش فنوتیپی، نمونه در محیط‌های کشت حاوی غلظت‌های استاندارد دارو قرار داده می‌شود و رشد یا عدم رشد بررسی می‌شود. در روش مولکولی، جهش‌های ژن‌های gyrA، rrs، eis و inhA  بررسی می‌شوند.

علائم بالینی مرتبط با مقاومت دارویی

آزمایش‌های مکمل

ضرورت تشخیص زودهنگام

تشخیص زودهنگام مقاومت به داروهای خط دوم می‌تواند از شکست درمان، انتقال بیماری مقاوم، یا مرگ جلوگیری کند. انتخاب رژیم دارویی مناسب بر اساس نتایج حساسیت می‌تواند اثربخشی درمان را افزایش داده و از بستری یا عوارض شدید جلوگیری کند.

عوارض تشخیص دیرهنگام

عوامل افزایش‌دهنده احتمال مقاومت دارویی

عوامل کاهش‌دهنده احتمال مقاومت دارویی

منابع