خط ویژه:

آزمایشگاه پاتوبیولوژی و ژنتیک رصد

هورمون رشد

نام آزمایش : GH (Growth Hormone) 

توضیح کلی

هورمون رشد (GH) یکی از مهم‌ترین هورمون‌های متابولیک بدن است که توسط سلول‌های سوماتوتروپ در هیپوفیز قدامی ترشح می‌شود. این هورمون نقش حیاتی در رشد طولی استخوان‌ها، افزایش توده عضلانی، کاهش چربی بدن، و تنظیم متابولیسم پروتئین، چربی و کربوهیدرات دارد. ترشح GH به‌صورت پالس‌دار و تحت تأثیر عوامل مختلفی مانند خواب، استرس، ورزش، و تغذیه تنظیم می‌شود.

اندازه‌گیری GH در خون برای بررسی اختلالات رشد، تشخیص آکرومگالی یا ژیگانتیسم، و پایش درمان در بیماران تحت درمان با GH یا پس از جراحی هیپوفیز انجام می‌شود. به دلیل ترشح نوسانی، سطح GH پایه‌ای ممکن است گمراه‌کننده باشد و معمولاً همراه با آزمایش ‌های تحریک یا سرکوب و بررسی IGF-1 تفسیر می‌شود.

فیزیولوژی و تنظیم ترشح GH

ترشح GH تحت کنترل دو عامل اصلی از هیپوتالاموس قرار دارد:

 محرک ترشح GH

GH  اثرات خود را هم به‌صورت مستقیم و هم از طریق IGF-1 اعمال می‌کند. IGF-1 عمدتاً در کبد تولید می‌شود و مسئول رشد استخوانی، افزایش سنتز پروتئین، و تحریک تقسیم سلولی است. ترشح GH در شب و در مراحل خواب عمیق افزایش می‌یابد و در پاسخ به هیپوگلیسمی، ورزش، و استرس نیز تحریک می‌شود.

کاربردهای بالینی آزمایش GH

علائم بالینی مرتبط با اختلالات GH

کمبود GH در کودکان:

کمبود GH در بزرگسالان:

افزایش GH در آکرومگالی:

آزمایش‌های مکمل

ضرورت تشخیص زودهنگام

در کودکان، تشخیص زودهنگام کمبود GH می‌تواند از اختلال رشد دائمی، کوتاهی قد شدید، و مشکلات روانی جلوگیری کند. درمان با GH در سنین پایین اثربخشی بیشتری دارد و می‌تواند قد نهایی را بهبود بخشد. در بزرگسالان، درمان زودهنگام باعث بهبود ترکیب بدن، افزایش انرژی، بهبود خلق‌وخو، و کاهش خطر بیماری‌های قلبی می‌شود.

در موارد آکرومگالی، تشخیص زودهنگام می‌تواند از تغییرات غیرقابل برگشت استخوانی، دیابت، نارسایی قلبی، و اختلالات بینایی جلوگیری کند. درمان با جراحی، دارو یا پرتودرمانی در مراحل اولیه اثربخشی بیشتری دارد.

عوارض تشخیص دیرهنگام

کمبود  GH

افزایش GH

عوامل افزایش‌دهنده سطح GH

عوامل کاهش‌دهنده سطح GH

منابع