سلامت مردان (هفته جهانی سلامت مردان)

سلامت مردان (هفته جهانی سلامت مردان)

هفته جهانی سلامت مردان هر ساله از 24 تا 31 خرداد (10 تا 16 ژوئن) آغاز میشود. هدف از هفته سلامت مردان، افزایش آگاهی از مشکلات بهداشتی قابل پیشگیری و تشخیص زود هنگام و درمان بیماری های مردان است.

 

جنس مذکر در همه گروههای سنی از کودک و نوجوان تا میانسال و سالمند نسبت به زنان در معرض فاکتورهای خطر بیشتر و در نتیجه مرگ و میر بالاتری است. به غیر از بیماریهای دوره نوزادی و کودکی در سایر دوره های زندگی نیز عوامل خطر محیطی و شغلی، عادات و رفتارهای نادرست مانند مصرف سیگار، الکل و مواد مخدر، همچنین استرس های مختلف سلامت مردان را تهدید می کند.

حفظ سلامتی در مردان علاوه بر آنکه سبب حفظ نیروی مهم مولد در جامعه می شود، بر کیفیت زندگی خانواده ها نیز تأثیرگذار است. متأسفانه اغلب مردان به سلامت جسم و روح خود چندان توجهی نمی کنند. آنها فکر می کنند که اگر نقش اجتماعی آنها زنده و پویا است، از سلامت کامل برخوردارند. مردان کمتر از زنان به پزشک مراجعه می کنند و اغلب ارجاعات آنها به پزشک نیز به علت بیماری های جدی است. در حالیکه لازم است، حتی با وجود احساس سلامت، برنامه ای منظم برای معاینات پزشکی و مراجعات بهداشتی تنظیم کنند. مهمترین عللی که سلامت مردان را تهدید میکنند عبارتند از:

حوادث عمدی و غیر عمدی، بیماریهای روانی و اختلالات رفتاری، بیماریهای قلبی و عروقی، بیماریها و اختلالات مربوط به دوره نوزادی و کودکی، بیماریهای دستگاه تنفس، بیماریهای دستگاه استخوانی و عضلانی، بیماریهای دستگاه گوارش، بیماریهای ادراری و تناسلی، سرطانها، بیماریهای تغذیه ای و متابولیک.

در مردان بار ناشی از حوادث ترافیکی ۵ برابر زنان، اعتیاد حدود ۱۰ برابر زنان و سقوط حدود ۳ برابر زنان است. حوادث ناشی از نیروهای مکانیکی همچنین قتل و خشونت، بیماریهای مزمن انسدادی ریه و بیماریهای قلبی و ریوی، خودکشی، آسم، سوختگی، اسکیزوفرنی، ایدز و HIV مثبت در مردان بیشتر است .

بیماري هاي رفتاري و جنسی نیز در مردان به مراتب بیش از زنان است . به علت خصوصیات جنسیتی، رفتاري و شغلی مردان بیش از زنان در معرض انواع بیماري هاي واگیر و غیر واگیر هستند .

در مقابل هر 100 زن 130 مرد مبتلا به سرطان می شوند که شایع ترین آنها سرطان هاي معده، ریه، خون و کبد و پروستات است.

علائمی که مردان نباید به آنها بی توجهی کنند:

مشکلات ادراری:  شامل درد و سوزش و تکرر ادرار، نیاز به فوریت در دفع ادرار مخصوصا شب ها، جریان کم ادرار یا چکه چکه خارج شدن ادرار هستند. این علائم می تواند نشانه بیماری های پروستات باشد. انجام آزمایش PSA برای تشخیص بیماریهای پروستات توصیه میشود.

تغییر در بیضه ها: لمس توده یا احساس سنگینی یا هرگونه تغییر دیگر در بیضه ها را باید به پزشک اطلاع داد.

وجود خون در ادرار یا مدفوع: این علائم می توانند یکی از اولین نشانه های سرطان مثانه، کلیه ها یا کولون باشد. بیماریهای دیگری نیز مانند هموروئید یا عفونت ادراری نیز این علامت را ایجاد میکنند.

تغییرات پوست: هر گونه تغییر در اندازه، شکل یا رنگ یک خال یا نقطه دیگر در پوست مستلزم مراجعه به پزشک است.

تغییرات در گره های لنفاوی: شامل تورم و حساسیت و درد در گره های لنفاوی است، برای تعیین علت این مشکل نیاز به مراجعه به پزشک می باشد.

مشکل بلع: همراه با از دست دادن وزن یا استفراغ، ممکن است نشانه سرطان مری یا سرطان معده باشد.

سوزش سر دل: اغلب موارد سوزش سر دل با تغییرات در رژیم غذایی، عادات نوشیدن و کاهش استرس از بین میرود. اگر این علامت رو به شدیدتر شدن رفت باید برای رد برخی بدخیمی ها مانند سرطان معده به پزشک مراجعه کرد.

تغییرات دهان: استعمال دخانیات خطر ابتلا به سرطان دهان را بیشتر میکند. در صورت وجود نقاط سفید، قرمز، خاکستری یا زرد رنگ در داخل دهان و یا روی لب باید به پزشک مراجعه شود.

از دست دادن وزن بدون تلاش: کاهش وزن ناخواسته و شدید، یکی از نشانه های سرطان پانکراس، معده و ریه است. با انجام آزمایشات خون و سی تی اسکن پزشک میتواند اطلاعات بیشتری کسب کند.

تب: معمولا تب بدین معنی است که بدن با عفونت مبارزه می کند. اما تب بدون دلیل و طولانی می تواند نشانه لوسمی یا سرطان خون باشد.

تغییرات پستان، خستگی، سرفه ای که بیش از 3 تا 4 هفته طول بکشد، درد شکم یا درد مزمن در اندامها نیز نیاز به بررسی های بیشتر پزشکی دارند.

سرطان های شایع در مردان:

سرطان پروستات:

غده پروستات کی غده کوچک و گردو شکل است که در زیر مثانه آقایان قرار گرفته است. این غده قسمت اعظم مایع منی را تولید می کند. سرطان پروستات یکی از سرطانهای شايع در مردان است و  بروز آن پس از 65 سالگي افزايش مي يابد. سرطان پروستات معمولا آرامی رشد می کند و در ابتدا به غدد پروستات محدود می شود، جایی که ممکن است آسیب جدی نداشته باشد. با این حال، برخی از انواع سرطان پروستات تهاجمی هستند و می توانند به سرعت گسترش پیدا کنند. در صورت تشخیص زود هنگام یعنی زمانی که سرطان به غده پروستات محدود است شانس بیشتری برای درمان موفق وجود دارد.

علائم و نشانه هاي سرطان پروستات شامل ادرار قطره قطره و مكرر، درد يا سوزش ادرار، وجود خون در مایع منی، اختلال نعوذ و درد لگن و بالاي ران است.

سرطان ريه:

سرطان ریه یکی از اصلی ترین عوامل مرگ و میر از میان سرطان ها شناخته شده است و بیشترین میزان مرگ و میر را در مقایسه با سرطان سینه، پروستات و سایر سرطان ها دارد. سیگار کشیدن، استنشاق مواد شیمیایی و قرار گیری در معرض برخی سموم شانس ابتلا به این بیماری را افزایش می دهد.

علائم و نشانه های سرطان ریه:

متاسفانه سرطان ریه در مراحل ابتدایی هیچ نشانه ای از خود بروز نمی دهد و در اغلب موارد، بیماران زمانی به پزشک مراجعه میک نند که سرطان در مراحل پیشرفته قرار دارد.

با این حال در صورت بروز علائم و نشانه هاي زیر می توان به وجود اين بيماري شک کرد:

افزایش تعداد یا شدت سرفه در افراد سیگاری )شايع ترين علامت(، سرفه به همراه خلط خونی، حتی اگر میزان خون اندک باشد.، درد مبهم یا مشخص در قفسه سینه.، تنگی نفس در اثر فعالیت، خشونت یا تغییر صدا که بیشتر از 2 هفته طول کشیده باشد، عفونت های مکرر ریه و مجاری تنفسی، خس خس سینه، کاهش وزن، خستگی و سر درد بدون دلیل.

سرطان مثانه:

مثانه عضوی است در داخل حفره لگن که ادرار در آن جمع آوری می شود. متوسط ظرفیت ادرار در فرد بالغ در حدود 400میلی لیتر است. هنگامی که سلول های مثانه غیر طبیعی می شوند رشد آنها از کنترل خارج می شود، سرطان مثانه بروز میکند. این بیماری می تواند به گره های لنفاوی مجاور و سایر اعضای بدن گسترش یابد. در موارد شدید، می تواند به قسمت های دور بدن، از جمله استخوان ها، ریه ها و یا کبد شما گسترش یابد. سیگار کشیدن، استنشاق مواد شیمیایی سرطان زا، سن بالای 55 سال، التهاب طولانی مدت مثانه، سنگ مثانه، نقائص مادرزادی مثانه، استفاده از برخی داروها و سابقه خانوادگی میزان ابتلا به سرطان مثانه را افزایش می دهد. همچنین کارگرانی که در صنایع چرم سازی مشغول به کار هستند یا با موادی از قبیل رنگ، بنزین، مواد چاپ و مواد شیمیایی سر و کار دارند، بیشتر در معرض این بیماری قرار دارند.

علائم و نشانه های سرطان مثانه:

وجود خون در ادرار که اصلی ترین علامت این بیماری است، تکرر ادرار، سوزش و درد هنگام دفع ادرار، احساس فوریت در دفع ادرار و درد در پهلو و درد هاي استخوانی )ناشی از درگير شدن استخوان ها(،

سرطان روده بزرگ

روده بزرگ بخشي از دستگاه گوارش است که از آپاندیس شروع شده و به راست روده یا رکتوم ختم می شود. سرطان کولون نوعی سرطان است که در روده بزرگ (کولون) آغاز می شود. سرطان کولون معمولا در ابتدا به صورت توده های خوش خیم کوچکی به نام پولیپ ها که در داخل کولون شکل می گیرد شروع می شود. با گذشت زمان برخی از این پولیپ ها می توانند به سرطان کولون تبدیل شوند. پولیپ ها ممکن است کوچک باشند و علائم کمتری دارند. به همین علت، پزشکان توصیه های غربالگری منظم برای کمک به پیشگیری از سرطان روده بزرگ را با شناسایی و برداشتن پولیپ قبل از تبدیل شدن به سرطان توصیه می کنند.

سرطان کولون گاهی به نام سرطان کولورکتال نامیده می شود که شامل سرطان کولون و سرطان رکتوم است. سرطان روده بزرگ در مردان نسبت به زنان شايع تر است و اغلب پس از ميانسالي همراه با خونريزي، درد، و حرکات غير طبيعي روده رخ مي دهد.

اين سرطان اغلب پس از 50 سالگي بروز مي كند و شانس ابتلا به آن با گذشت هر دهه، دو برابر مي شود.

علائم و نشانه های سرطان روده بزرگ

اسهال، یبوست یا هر تغییر در عادت دفعی که بعد از چند هفته به حالت اولیه بر نگردد، وجود خون در مدفوع یا مدفوع خیلی تیره رنگ، کم خونی غیر قابل توجیه، درد شکمی، انسداد روده، کاهش وزن بدون دلیل مشخص، خستگی مداوم، این نشانه به خصوص در افراد بالای 60 سال باید جدی گرفته شود.

سرطان پوست

سرطان پوست، بیماریی است که سلول های سرطانی در لایه های بیرونی پوست یا قسمتهایی از پوست که در معرض نور خورشید قرار دارند مانند صورت، گردن، دست ها و بازو ها، به وجود می آیند.

علائم و نشانه های سرطان پوست 

سرطان پوست انواع مختلفي دارد بنابراين علائم آن ها نيز با توجه به منشا آن ها تا حدودي با يكديگر متفاوت است. در ابتدا شاخی شدن پوست در اثر آفتاب و در مراحل پيشرفته تر زخم هاي پوستي موضعي از علائم ظاهري سرطان پوست مي باشد.

بزرگ شدگي و برآمده شدن خال ها، تغيير رنگ آنها، نامنظم شدن حاشيه خال و نامتقارن بودن خال از علائم هشدار دهنده اي است كه در صورت مواجهه با آن بايد به پزشك مراجعه شود.

آزمایش های لازم جهت پایش سلامتی در مردان:

CBC: یا شمارش کامل سلول های خونی که این تست اطلاعات مهم در مورد انواع و تعداد سلول های خون، عمدتا گلبول های قرمز، گلبول های سفید و پلاکت ها را می دهد. CBC در تشخیص بیماری هایی مانند کم خونی، عفونت و بسیاری از اختلالات دیگر کمک می کند.

آزمایش های اوره و کراتی نین Urea, Creatinine جهت بررسی سلامت کلیه ها توصیه میشود.

انجام آزمایش بررسی آنزیم های کبدی شامل AST,ALT, Albumin, Bilirubin, Alkaline Phosphatase برای بررسی سلامت کبد توصیه میشود.

آزمایش های کلسترول و چربی خون که شامل TG, Cholesterol, LDL, HDL هستند جهت پایش سلامت قلب و عروق کمک کننده هستند.

آزمایش های بررسی قند خون شامل FBS, BS, GCT, GGT, Hb H1c , Glucose است.

آزمایش آنتی ژن اختصاصی پروستات یا PSA جهت بررسی سلامت پروستات ضروری است. افزایش این آنتی ژن در بزرگی خوش خیم و سرطان پروستات مشاهده میشود. توصیه می شود این آزمایش از سن 40 سال به بعد هر دو سال یک بار انجام شود.

آزمایش بیماریهای منتقل شونده از راه جنسی یا STDکه شامل بررسی از نظر بیماریهایی مانند ایدز،هپاتیت ها، تبخال و زگیل تناسلی، سیفلیس، کلامیدیا، شانکروئید، سوزاک و برخی دیگر از بیماریهای جنسی است که در پنل STD آزمایشگاه رصد این آزمایشات به طور کامل انجام میشوند.

مراقبت های دهان و دندان، کنترل سلامت چشم ها، کنترل فشار خون، بررسی از نظر سلامت کولون و روده ها مانند کولونوسکوپی، سنجش تراکم استخوان و بررسی پوکی استخوان از دیگر مراقبت های لازم برای بهبود سلامت مردان هستند.