آزمایش چربی خون

افزایش چربی خون یکی از مشکلاتی است که پی آمد چاقی و سبک زندگی نامناسب ایجاد می شود. در این حالت چربی های ذخیره ای که تری گلیسیرید نام دارد، در بافت ها جمع می شود، از طرفی در خون هم مقدار کلسترول افزایش می یابد. افزایش چربی بر روی کارکرد قلب و عروق اثر منفی دارد و خطر تشکیل پلاک ها را افزایش می دهد. در نتیجه عروق بسته می شود و خطر سکته ی قلبی و مغزی افزایش می یابد. به همین دلیل لزوم بررسی و پیگیری آزمایشگاهی چربی خون و توجه به علائم آن اهمیت ویژه ای دارد.

کلسترول در خون توسط یک پروتئین جا به جا می شود. این مجموعه پروتئین کلسترول، لیپو پروتئین نامیده میشود. آزمایش لیپوپروتئین میزان کلسترول تام ، LDL  کلسترول ، HDL  کلسترول و تری گلیسیرید را اندازه گیری می کند.  بدن از کلسترول برای کمک به ساخت سلول ها و هورمون ها استفاده می کند. افزایش بیش از حد کلسترول در خون باعث ایجاد پلاک و انسداد مسیر رگ ها می شود. افزایش میزان پلاک چربی ها، شانس حمله قلبی و سکته قلبی را بالا می برد. لیپو پروتئین با چگالی بالا (HDL) به حذف چربی ها از بدن با اتصال به آن در جریان خون و حمل آن به کبد برای دفع کمک می کند HDL. گاهی کلسترول خوب نامیده می شود. افزایش میزان HDL کلسترول ممکن است احتمال ابتلا به بیماری های قلبی را کاهش دهد. لیپو پروتئین با چگالی پایین (LDL) میزان زیادی چربی و مقدار اندکی پروتئین را از کبد به سایر قسمت های بدن منتقل می کند. میزان معینی از LDL در خون شما طبیعی است، چون که LDL کلسترول را به قسمت هایی از بدن که به آن نیاز دارند می برد. اما LDL گاهی کلسترول بد نامیده می شود، چون افزایش میزان آن ممکن است شانس بیماری های قلبی را افزایش دهد. لیپو پروتئین با چگالی خیلی کم (VLDL) این لیپوپروتئین حاوی مقدار کمی پروتئین است. هدف اصلی VLDL توزیع بیشتر گلیسیرید تولید شده توسط کبد می باشد. افزایش میزان VLDL کلسترول می تواند باعث تجمع چربی ها در شریان ها شود و شانس ابتلا به بیماری های قلبی را افزایش دهد.

تری گلیسیرید یک نوع چربی در بدن است که انرژی را در بدن ذخیره کرده و آن را در اختیار عضلات قرار می دهد. میزان این چربی در خون اندک است. افزایش میزان تری گلیسیرید به همراه افزایش LDL کلسترول شانس ابتلا به بیماری های قلبی را افزایش میدهد.

آمادگی های لازم برای اندازه گیری سطح کلسترول و تری گلیسیرید چیست ؟

 آمادگی برای انجام این آزمایش بستگی به نوع آزمون دارد. از پزشک خود در مورد نوع آزمایشی که انجام می دهید بپرسید که ناشتایی لازم دارد یا خیر. برای مثال اگر آزمایش کلسترول تام و یا LDL کلسترول را باید انجام دهید، احتیاجی به ناشتایی نیست. اما اگر آزمایش اندازه گیری LDL و HDL را انجام می دهید، باید ۹ تا ۲۰ ساعت ناشتا باشید.

  • اگر پزشک به شما گفت که قبل از انجام آزمایش باید ناشتا باشید ، شما نباید به مدت ۹ تا ۲۰ ساعت قبل از گرفتن نمونه خون چیزی به جز آب بخورید و یا بنوشید.
  • معمولا خوردن دارو با آب در صبح آزمایش بلا مانع است. ناشتا بودن همیشه ضروری نیست ولی ممکن است توصیه شود.
  • شب قبل از آزمایش غذای چرب نخورید.
  • قبل از آزمایش از مصرف الکل و ورزش شدید خودداری کنید.
  • بسیاری از داروها می توانند نتیجه این آزمایش را تغییر دهند. باید پزشک را در مورد هر نوع دارویی که مصرف می کنید مطلع سازید
  • اگر در ۷ روز گذشته آزمایش اسکن استخوان یا غده تیرویید با ماده رادیو اکتیو انجام داده اید به پزشک اطلاع دهید

اندازه گیری سطح کلسترول و تری گلیسیرید چگونه انجام می شود ؟

 نمونه خون از رگ بازو گرفته می شود. نتیجه معموال بعد از 20 ساعت در دسترس است. میزان طبیعی تری گلیسیرید و کلسترول در کودکان و نوجوانان کمی متفاوت است

سطوح کلسترول و تری گلیسیرید:

کلسترول کامل:

 مطلوب :

کمتر از 200 میلی گرم در دسی لیتر

متوسط رو به بالا:

239 -200 mg/dl

بالا:

240 mg/dl و بالاتر

کلسترول HDL:

بالا یا مطلوب:

60 mg/dl

قابل قبول:

60-40 mg/dl

پایین یا غیر مطلوب:

کمتر از 40 mg/dl

کلسترول LDL:

سطح بهینه:

کمتر از 100 mg/dl

نزدیک به سطح بهینه:

129-100 mg/dl

متوسط رو به بالا:

159-130 mg/dl

بالا:

189-160 mg/dl

خیلی بالا:

190 mg/dl و بالاتر

کلسترول VLDL:

سطح بهینه:

30 mg/dl

تری گلیسرید:

مطلوب:

کمتر از 150 mg/dl

متوسط رو به بالا:

150-199 mg/dl

بالا:

499-200 mg/dl

خیلی بالا:

بالاتر از 500 mg/dl

چه عواملی بر نتیجه آزمایش تاثیر می گذارد ؟

بسیاری شرایط می تواند نتیجه اندازه گیری سطح کلسترول و تری گلیسیرید را تحت تاثیر قرار دهد. عللی که شما ممکن است نتوانید آزمایش اندازه گیری سطح کلسترول و تری گلیسیرید را انجام دهید و اینکه نتایج آزمایش ممکن است مفید نباشد، عبارتند از:

  • مصرف داروهایی مثل: دیورتیک ها ، کورتیکو استروئید ها ، هورمون های جنسی مردانه ( آندروژن ها) ، استروژن ، داروی ضد بارداری ، آنتی بیوتیک ها و نیاسین ، ویتامین.B3
  • استرس جسمی مثل عفونت ، حمله قلبی ، جراحی
  • ناشتا نبودن به مدت ۹ تا ۲۰ ساعت
  • سایر بیماری ها مثل: کم کاری تیروئید ، دیابت و یا بیماری کلیوی و کبدی.
  • مصرف بیش از حد الکل و یا مواد مخدر
  • بیماری کبدی  مثل سیروز و هپاتیت، سوءتغذیه و یا پر کاری تیروئید.
  • بارداری: بیشترین میزان تاثیر، در سه ماهه سوم بارداری است. و معموال مقدار آن بعد از زایمان کاهش می یابد

تغییر در شیوه زندگی ممکن است به کاهش میزان کلسترول و افزایش میزان HDL کلسترول خوب کمک کند. بعضی افراد به رژیم غذایی و تغییر شیوه زندگی بهتر واکنش می دهند. تغییر در شیوه زندگی شامل موارد زیر است:

ترک سیگار و خوردن غذاهای سالم و کاهش مصرف چربی حیوانی و کلسترول در رژیم غذایی. افزایش مصرف فیبر و ترکیبات کربوهیدرات دار