آزمایش قند خون

آزمایش قند خون به چهار صورت زیر انجام میگیرد:

1-  قند خون ناشتا

2- قند خون 2 ساعت بعد از غذا

3-  تست تحمل گلوکز

4- قند خون ساده

آزمایش قند خون ناشتا (FBS)

آزمایشFasting Blood Sugar ، به اختصار آزمایش FBS نامیده میشود برای شناسایی بیماری دیابت استفاده می شود.

آمادگی و شرایط لازم برای آزمایش: 

  • رعایت 12 تا 14 ساعت ناشتایی برای این آزمایش ضروری است. در طول ناشتایی نوشیدن آب در حد نیاز بلامانع است.
  • اگر مراجعه کننده داروی خاصی مصرف می کند پزشک و مسئول آزمایشگاه را مطلع سازد زیرا ممکن است نیاز به قطع مصرف آن قبل از آزمایش باشد.

تفسیر نتیجه ی آزمایش:

70-110 mg/dl = FBS  (یا 60-100/mg/dl در کودکان): این حالت نشاندهنده ی طبیعی بودن قند خون و سوخت ساز آن است.

140 mg/dl ≤ FBS : این حالت غیر طبیعی بوده و نمایانگر وجود بیماری دیابت است ( البته بهتر است که در این حالت یکبار دیگر آزمایش تکرار شود).

111-139 mg/dl = FBS : این حالت مشکوک تلقی می شود و بایذ برای بررسی بیشتر آزمایش قندخون 2 ساعت بعد از غذا یا تست تحمل گلوکز انجام شود.

اگرچه در اکثر موارد قندخون ناشتای (FBS) بیش از 140 mg/dl دلالت بر وجود دیابت می کند ولی ممکن است در کسانی که اخیرا دچار بیماری جدی و شدید شده اند (نظیر سکته قلبی) و یا در برخی از بیماری های غدد (نظیر آکرومگالی، سندرم کوشینگ و..) نیز قند خون بالا باشد که با معاینه و انجام آزمایشات تکمیلی تشخیص داده می شوند.

اگر مقدار قندخون ناشتای (FBS) شما مساوی یا بیش از 140 mg/dl باشد، بهتر است برای اطمینان از عدم وجود بیماری خاص دیگری (بجز دیابت) به متخصص داخلی یا غدد مراجعه کنید تا معاینات و آزمایشات تکمیلی بر روی شما صورت گیرد.

قند خون 2 ساعت پس از غذا (2-hpp)

این آزمایش (2-hour postprandial plasma glucose، باختصار 2-hpp) نام دارد و در مواردیکه نتیجه ی آزمایش FBS مشکوک باشد، استفاده می شود. همچنین در موارد زیر درخواست این آزمایش برای تشخیص دیابت بهتر از آزمایش FBS است:

  • افراد چاق
  • وجود سابقه خانوادگی دیابت
  • فردیکه دچار سقط یا زایمان زودرس شده و یا نوزاد بزرگی به دنیا آورده (بیش از 4 کیلوگرم)
  • سابقه عفونت های مکرر (خصوصا عفونت های مکرر قارچی ذستگاه تناسلی زنانه یا آبسه)

آمادگی و شرایط لازم برای این آزمایش: 

  • برای انجام آزمایش ابتدا باید یک صبحانه متوسط (مقداری کره، پنیر، شیر و نان) میل شود. اما برای دقت در کار معمولا از مراجعه کننده خواسته می شود که صبحانه نخورده به آزمایشگاه بیاید و در آنجا مقدار 100 گرم عسل یا 100-75 گرم پودر گلوکز (حل شده در آب یا شیر) به او داده میشود و سپس از وی خواسته میشود تا 2 ساعت بعد از آن برای نمونه گیری مراجعه کند.
  • قبل و در طول مدت آزمایش از استعمال دخانیات و ورزش خودداری کنید.
  • در طول مدت 2 ساعت، بجز آب چیز دیگری نخورید.

تفسیر نتیجه آزمایش: 

در این آزمایش قند خون کمتر از 145 mg/dl طبیعی تلقی می شود و مقدار مساوی یا بیش از 200 mg/dl تایید کننده وجود دیابت است. اگر مقدار 2-hpp بین  145 تا 200 باشد آزمایش مشکوک تلقی می شود و باید در این حالت تست تحمل گلوکز انجام شود.

تست تحمل گلوکز (GTT)

از این آزمایش در مواردیکه نتیجه ی هر دو آزمایش FBS و2-hpp مشکوک باشد، استفاده می شود.

آمادگی و شرایط لازم انجام این آزمایش: 

  • از سه روز قبل از آزمایش از رژیم غذایی پر کربوهیدرات استفاده نشود.
  • رعایت 12 تا 16 ساعت ناشتایی.
  • در ابتدا از مراجعه کننده نمونه خون و ادرار گرفته می شود، آنگاه شربتی که حاوی 50 تا 100 گرم گلوکز است به او داده می شود
  • نیم ساعت، یک ساعت، دو ساعت و سه ساعت پس از خوردن شربت از مراجعه کننده نمونه خون و ادرار گرفته می شود.
  • در صورت ضعف، بیقراری، عصبانیت، تعریق و یا سردرد شدید، باید به مسئول آزمایشگاه اطلاع داده شود.

 قند خون ساده (BS)

این آزمایش فقط در مواردیکه بیمار به طور اورژانسی مراجعه کرده انجام میشود و نیازی به ناشتا بودن ندارد.